Сайлауалды науқан еліміздегі қоғамдық күн тәртібі өзгергенін, жасампаздық пен өркендеу идеясы мемлекет саясатының арқауына айналғанын айқын көрсетті.
Жұрт алдына жаңа тұлғалар шықты, ұтымды ұсыныстар айтыла бастады. Бұл – түбегейлі саяси жаңғырумен қатар, ұлтымыздың қайта жанданған пассионарлық қуатын танытатын маңызды нышан.
Қоғамдық пікірталасқа жастарымыз, кәсіби қауымдастық өкілдері мен кәсіпкерлер де белсенді қатысты. Мемлекет басшысы ретінде баршаңызға зор ризашылығымды білдіремін.
Жалпы, халқымыздың саяси мәдениеті артып, жұртымыз мемлекеттік басқару ісіне атсалыса бастады. Бұл біз бір ел болып жүргізген реформалардың тікелей нәтижесі екені сөзсіз.
Азаматтарымыз қастерлі Отанымыздың тағдырына шынайы жанашырлық танытып, еліміздің келешегіне жауапты екенін терең сезінуге тиіс. Сонда ғана Қазақстан одан әрі қарыштап дамиды.
Сайлау науқаны отандық және халықаралық байқаушылардың жіті назарында болды. Олар дауыс беру күні де учаскелерде болады.
Біз «Заң мен Тәртіп» қағидаты үстемдік құратын, халық үніне құлақ асатын, саяси және қоғамдық институттары тиімді жұмыс істейтін мемлекет құрып жатырмыз.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Құрылтай сайлауы қарсаңындағы үндеуі
Құрметті отандастар!
Алдағы жексенбі күні елімізде жаңа бірпалаталы Құрылтайдың алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – ұлт тағдырына тікелей әсер ететін тарихи оқиға.
Еліміз соңғы жылдары ауқымды реформаларды жүзеге асырып, жарқын болашаққа батыл қадам басып келеді. Біз бірлік пен келісімнің және ынтымақтың арқасында Әділетті Қазақстанды құру ісінде зор жетістікке жеттік. Халық Конституциясы күшіне енді, еліміздің даму бағдары өзгерді. Дегенмен атқаратын жұмыс әлі де көп.
Бұл сайлау халқымыздың игілігіне қызмет ететін тың реформаларға бастау болып, қазіргі Қазақстан жылнамасындағы жаңа кезеңге жол ашады.
Мен партиялардың барлығы дайындық жұмыстарын тиісті деңгейде жүргізуі үшін Құрылтай сайлауы өтетін уақытты ертерек хабарладым.
Сондықтан Құрылтайдың алғашқы сайлау науқаны мазмұнды, ашық, бәсекеге толы әрі өркениетті сипатта өтті. Ел азаматтарының сайлау туралы пікірі осындай болды.
Бұл сайлау ел тарихындағы ең тартысты науқандардың бірі ретінде есте қалатыны анық. Партиялар сайлаушылармен кездесу кезінде, сондай-ақ ақпараттағы үгіт-насихат, жалпыұлттық теледебаттар, әлеуметтік желідегі пікірталастар барысында өз бағдарламаларын кеңінен әрі дәйекті түрде таныстырды.
Бір сөзбен, азаматтарымыз партиялардың ел болашағына қатысты ұстанымын мұқият зерделеуге мүмкіндік алды. Саяси ұйымдардың экономикадан бастап мәдениет саласына дейін қамтыған бастамаларын бағалап-бағамдады.
ℹ️ Тыныштық күні: жалған ақпараттың сайлау туралы көзқарасыңызға ықпал етуіне жол бермеңіз
Құрылтай депутаттарының сайлауы алдындағы тыныштық күні қарсаңында Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы аталған кезеңнің жалған әрі манипуляциялық ақпарат тарату мақсатында пайдаланылуы мүмкін екеніне назар аударады және ақпаратты тек сенімді дереккөздерден алудың маңыздылығын еске салады.
Соңғы апталарда сайлау процесіне қатысты жалған және манипуляциялық ақпарат таратуға бағытталған түрлі әрекеттер тіркелді. Бұл ретте танымал тұлғалардың атынан жасалған жалған аккаунттар мен мәлімдемелер, жасанды интеллект және дипфейк технологиялары арқылы дайындалған материалдар, сондай-ақ контекстен үзіп алынған фото, видео және аудиожазбалар кеңінен қолданылады.
Тыныштық күні және тікелей дауыс беру күні осындай сипаттағы жаңа материалдардың пайда болуын жоққа шығаруға болмайды. Атап айтқанда, орын алды делінген заңбұзушылықтар туралы хабарламалар, мемлекеттік органдардың жалған мәлімдемелері, саяси және қоғам қайраткерлерінің мүмкін емес уәделері, қойылымдық бейнероликтер, қолдан жасалған скриншоттар немесе осы ақпаратты дереу таратуға үндейтін эмоцияға құрылған жарияланымдар таратылуы мүмкін.
Жалған ақпаратты таратудың жекелеген тәсілдерінің бірі – оның жаппай таралғаны туралы әсер қалыптастыру. Бір мазмұндағы тезис бір мезгілде әртүрлі парақшаларда жарияланып, көптеген пікірлермен, репосттармен және басқа да жарияланымдармен қатар жүруі мүмкін. Алайда бірдей мазмұндағы хабарламалардың көптеп таралуы олардың шынайылығын өздігінен растамайды.
‼️ Есте сақтаңыз: ақпараттың таралу жылдамдығы оның шынайылығының дәлелі емес.
Сол себепті, тыныштық күні немесе дауыс беру күні сайлау барысындағы заңбұзушылықтар, дауыс беру нәтижелері немесе сайлау комиссияларының әрекеттері туралы резонанс тудырған хабарлама кездессе, асығыс қорытынды шығаруға және оны бөлісуге асықпаңыздар.
Ақпаратты бағалап, төмендегіні тексеріңіз:
🔺 жарияланым сізде күшті эмоция тудырып, дереу әрекет етуге итермелеуге тырыспай ма;
🔺 танымал тұлғаның жалған аккаунты немесе қолдан жасалған бейнесі пайдаланылмаған ба;
🔺 фото, видео немесе аудиожазба басқа жағдайдан не оқиғадан алынып, бастапқы контекстен ажыратылмаған ба;
🔺 ақпарат ресми ресурстарда расталған ба.
Егер ақпарат көзін және материалдың шығу тегін анықтау мүмкін болмаса, оны әрі қарай таратпаған жөн.
Сондай-ақ күмәнді ақпаратты чаттарға жаппай бөлісу, әлеуметтік желілерде жариялау немесе оған назар аударуға шақыру арқылы өз бетінше «тексеруге» болмайды. Хабарламада «тексеріңіз», «шұғыл таратыңыз» немесе «мұны жасырып отыр» деген сөздердің болуы ақпараттың шынайылығын дәлелдемейді.
Құқықтық салдарды да ескерген жөн. Көрінеу жалған ақпаратты тарату оның мазмұны мен нақты жағдайларға байланысты Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапкершілікке әкеп соғуы мүмкін.
Тыныштық күні – бұл заңнамада белгіленген үгіт жұмыстарын аяқтауға арналған уақыт қана емес. Ол – ел өміріндегі маңызды оқиға қарсаңында ақпаратты сабырлы әрі байыпты қабылдап, эмоцияға негізделген ақпараттық ықпалдың өз көзқарасыңызға әсер етуіне жол бермеуге мүмкіндік беретін кезең.
Цифрландыру дәуірі өз талаптарын қойып отыр. Сондықтан Қазақстан Конституциясында алғаш рет цифрлық құқықтарға қатысты нормалар бекітілді. Олар азаматтардың дербес деректерін қорғауға және виртуалды кеңістіктегі жеке өміріне қол сұқпаушылықты қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар дербес деректерді өңдеу, жою және қорғаудың нақты тәртібі заңмен айқындалады.
Егер бұрынғы Конституцияда хат алмасу және өзге де хабарламалардың құпиялылығы қорғалса, енді Негізгі заңға сәйкес цифрлық коммуникациялардың құпиялылығына кепілдік беріледі. Яғни мессенджерлердегі хаттар мен электрондық пошта арқылы жіберілген хабарламалар да қорғалады.
Қазақстан Конституциясының негізгі нормаларының бірі – сөз бостандығы. Бұл – әрқайсымыздың өмірімізге тікелей әсер ететін азаматтардың негізгі құқықтарының бірі.
Негізгі заңда:
– пікір білдіру еркіндігі; – ақпарат алу және тарату құқығы; – цензураға тыйым салу тікелей бекітілген.
Конституцияға сәйкес, цензураға тыйым салынады. Шектеулер басқа адамдардың құқықтарын, қоғамдық тәртіпті және Қазақстанның қауіпсіздігін қорғау мәселесі туындаған кезде, заңда қатаң белгіленген жағдайларда ғана қолданылуы мүмкін.
🇰🇿 «Конституциялық құндылықтар және ауылды дамыту» тақырыбында кездесу өтті
📍 Өркен а. тұрғындармен «Конституциялық құндылықтар және ауылды дамыту» тақырыбында кездесу өтті. 🗓 Кездесу бекітілген медиа-жоспарға сәйкес ұйымдастырылды. Кездесу барысында 📕Конституциялық құндылықтарды сақтау, ауылдың әлеуметтік-экономикалық дамуы және тұрғындарды толғандыратын өзекті мәселелер талқыланды. 💬 Тұрғындар өздерін қызықтырған сұрақтарын қойып, ұсыныстарын білдірді. 🇰🇿 Мұндай кездесулер тұрғындармен ашық диалог орнатып, ауылдың одан әрі дамуына бағытталған жұмыстарды тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Конституциялық заңының 40-бабы тәртібінде
ҮНДЕУ
ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАР!
Конституциялық өкілеттіктер шеңберінде прокуратура органдары Құрылтай депутаттарын сайлаудың барлық кезеңінде заңдылықтың сақталуына жоғары қадағалауды жүзеге асыруды жалғастыруда.
Жалпы, сайлау циклі құқықтық алаңда өтуде.
Бүгінгі таңда прокуратура органдары сайлау заңнамасын бұзудың 8 фактісін тіркеді, оның ішінде 3 факт – сайлауға байланысты қоғамдық пікірге сауал салуға және 5 факт – тыйым салынған кезеңде үгітжүргізуге байланысты.
Әкімшілік жауаптылыққа прокурорлар қысқартылған тәртіппен жеті жеке тұлғаны және бір заңды тұлғаны тартты. Олардың барлығы кінәсін мойындады, әрекеттеріне өкінді және онлайн-платформалардағы заңсыз жарияланымдарын жойды.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңының 27-бабы 2-тармағына сәйкес сайлау алдындағы үгіт 2026 жылғы 22 тамызда, сағат 00:00-де аяқталады.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңының 32-бабы 1-тармағына сәйкес дауыс беру күні және оның алдындағы күнi кез келген сайлау алдындағы үгiтке тыйым салынады, яғни 2026 жылғы 22 және 23 тамызда.
Осыған байланысты сайлау комиссияларының үй-жайларынан және дауыс беруге арналған үй-жайлардан тыс жерлерде бұрыннан ілулi тұрған баспа үгiт материалдарын сол орындарында қалдыруға болады.
Сол сияқты Интернет желісінде бұрын орналастырылған үгіт материалдарын бұрынғы орындарында қалдыруға болады.
Бұл ретте, бұрын орналастырылған материалдарды интернет-ресурстардың басты беттеріне шығаруға жол берілмейді (Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңының 32-бабы).
Сондай-ақ толтырылған бюллетеньді фото- және (немесе) бейнетүсірілімге түсіруге және оны дауыс беру күні таратуға тыйым салынады.
Осы құқықтық шектеулер сақталмаған жағдайда үгітжүргізуге тыйым салынған кезеңде оны жүргізгені үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 102-бабы бойынша әкімшілік жауаптылық туындайды (жеке тұлғаларға – 15, шығын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – 20, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 25, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 35 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуды көздейді).
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңының 28-бабы 9-тармағына сәйкес қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерін, сайлау нәтижелерінің болжамдарын, сайлауға байланысты өзге де зерттеулерді, кандидаттарды не саяси партияларды қолдап дауыс беру нәтижелерін дауыс берілетін күннің алдындағы бес күн ішінде және дауыс берілетін күні бұқаралық ақпарат құралдарында, онлайн-платформаларда жариялауға жол берілмейтінін тағы да еске саламыз.
Сондай-ақ сайлау күні дауыс беруге арналған үй-жайда немесе пунктте қоғамдық пікірге сауал салуғатыйым салынады.
Көрсетілген құқықтық талаптарды бұзу Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 120-бабының 2-бөлігі бойынша әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады (жеке тұлғаларға – 10, заңды тұлғаларға – 25 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады).
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасында бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» Заңының ережелерін қатаң сақтау қажет, оған сәйкес жиналыстарды, митингілерді және пикеттерді ұйымдастыру және өткізу үшін хабарлама жасау тәртібі, ал демонстрациялар мен шерулер үшін келісу тәртібі көзделген.
Жоғарыда көрсетілген белгіленген тәртіпті бұза отырып өткізілетін бейбіт жиналыстарды ұйымдастырғаны және оларға қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 488-бабы бойынша айтарлықтай мерзімге қамаққа алуға дейінгі жаза көзделген.
Егер бұл әрекеттер азаматтардың, ұйымдардың, қоғамның немесе мемлекеттің құқықтары мен заңды мүдделеріне елеулі зиян келтірумен ұштасса, қылмыстық жауаптылық туындайды (ҚК-нің 400-бабы).
Масс-медиада жалған мәліметтер мен құқыққа қайшы контенттің таратылуына ерекше назар аударамыз, ол үшін қауіптілік дәрежесіне және келтірілген зиянға қарай Қылмыстық кодекстің 274-бабы бойынша қылмыстық жауаптылық та, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 456-2-бабы бойынша әкімшілік жаза да көзделген.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы заңдылықты қамтамасыз ету және құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында сайлау процесінің барлық қатысушысын аталған заң талаптарын сақтауға және құқыққа қайшы әрекеттерге жол бермеуге шақырады.
Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары Е. Өтегенов
📺Құрылтай сайлауы күні 16 сағаттық жалпыұлттық online-марафон өтеді
2026 жылдың 23 тамызына белгіленген Құрылтай сайлауы күні «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясының ұйытқы болуымен ауқымды медиажоба – жалпыұлттық online-марафон өтеді. Марафон тікелей эфирде сағат 09:00-ден түнгі 00:30-ға дейін жалғасады.
Кітап оқуды әдетке айналдыру – жауапты өмір салтының маңызды бөлігі. Білімге ұмтылған адам әрдайым дамуға, ізденуге және дұрыс шешім қабылдауға дайын болады.
Жақсылық жасау – әр адамның азаматтық жауапкершілігінің көрінісі. Ұлтына, тіліне немесе дініне қарамастан, ізгі іс қоғамдағы бірлік пен сенімді нығайтады.
