Құрылтай сайлауының күні ресми бекітілді. Ал үгіт-насихат кезеңі 23 шілдеде басталады. Сайлау науқанының негізгі кезеңдері туралы бейнероликтен көріңіз.

Құрылтай2026 #Сайлау #23Тамыз #Қазақстан2026

23 тамызда қазақстандықтар жаңа бір палаталы Парламент — Құрылтай депутаттарын сайлайды.

Сайлауға қатысу — әр азаматтың ел дамуына, демократиялық институттардың нығаюына және қоғамның болашағына қосқан үлесі.

Дауыс беру — әр қазақстандықтың құқығы ғана емес, қоғам мен болашақ ұрпақ алдындағы азаматтық жауапкершілігі.

ҚұрылтайСайлауы #Сайлау2026 #Қазақстан #АзаматтықЖауапкершілік #ӘрДауысМаңызды

Жаңа буын реакторларының қауіпсіздігі бойынша зерттеулер: Қазақстанның жаһандық атом ғылымындағы рөлі қандай

Әлемдік энергетикада қауіпсіздігі жоғары әрі көпфункционалды жаңа буын реакторларына көшу үрдісі белсенді қарқын алып келеді. Еліміз ядролық технологияларды жай ғана тұтынушы емес, төртінші буын реакторларының қауіпсіздігін әлемдік деңгейде негіздейтін басты серіктеске айналуда.

Жаңа буын реакторлары дегеніміз не және олар дәстүрлі энергетикалық реакторлардан несімен ерекшеленеді?

Жаңа буын реакторлары қауіпсіздікке, отынды тиімді пайдалануға, қалдықтарды азайтуға, қолдану икемділігіне және тек электр энергиясын ғана емес, өнеркәсіптік жылу, сутегі, суды тұщыландыру және басқа да міндеттер үшін жұмыс істеу мүмкіндігіне көбірек назар аударылатын жобалар.

Олар өлшемі, жылутасығыш түрі, отын түрі, температуралық режимі, нейтрондар спектрі және қауіпсіздік тәсілдері бойынша ерекшеленуі мүмкін. Мысалы, перспективалы бағыттарға шағын модульдік реакторлар, жылдам реакторлар, жоғары температуралы газбен салқындатылатын реакторлар, қорғасын және натрий жылдам реакторлары, балқытылған тұз реакторлары жатады.

Негізгі айырмашылық реакторды ауытқуларға анағұрлым орнықты, өмірлік цикл бойынша үнемдірек және болашақ энергетикасына бейім етуге ұмтылу. Болашақ энергетикасында тек мегаваттар ғана емес, сенімділік, маневрлік, төмен көміртекті із және өнеркәсіппен бірігу де қажет.

Неліктен әлемде шағын модульдік реакторлар, жылдам реакторлар және басқа перспективалы технологиялар дамып келеді?

Әлем тұрақты жұмыс істей алатын, төмен көміртекті электр энергиясын беретін және жаңартылатын энергия көздерін толықтыра алатын орнықты энергия көздерін іздеуде. Шағын модульдік реакторлар оларды икемдірек салуға, инфрақұрылымы шектеулі өңірлерде қолдануға, оқшауланған энергия жүйелерінде немесе өнеркәсіптік объектілерде пайдалануға мүмкіндік беретінімен қызықты.

Жылдам реакторлар ядролық отынды анағұрлым толық пайдалану және отын циклін тұйықтау әлеуеті тұрғысынан маңызды. Жоғары температуралы реакторлар өнеркәсіптік жылу мен сутегі өндіру үшін пайдалы болуы мүмкін. Яғни мәселе көмір генерациясын жай ғана алмастыруда емес, жаңа технологиялық платформа құруда.

Сонымен қатар технологияның перспективалы болуы оның жаппай енгізуге автоматты түрде дайын екенін білдірмейді. Әрбір технология зерттеу, сынақ, лицензиялау, демонстрация және пайдалану тәжірибесін жинақтау жолынан өтуі тиіс.

Жаңа буын реакторларын әзірлеу кезінде қандай жаңа сын-қатерлер туындайды?

Жаңа реакторлар жаңа мүмкіндіктер береді, бірақ сонымен қатар жаңа сұрақтар қояды. Егер жаңа жылутасығыш қолданылса, оның химиялық қасиеттерін, материалдармен үйлесімділігін, авариялық режимдердегі мінез-құлқын зерттеу қажет. Егер жаңа отын қолданылса, оның сенімділігін, жылуөткізгіштігін, радиациялық төзімділігін және зақымдану кезіндегі мінез-құлқын растау керек.

Шағын модульдік реакторлар үшін сериялық өндіріс, лицензиялау, модульдерді тасымалдау, физикалық қорғау, шалғай аудандарда пайдалану және персоналды даярлау мәселелері маңызды. Жылдам реакторлар үшін нейтрондық-физикалық сипаттамалар, белсенді аймақтың мінез-құлқы, сұйыкметалдық жылутасығыштардың жылуфизикасы және отын циклімен жұмыс істеу маңызды.

Яғни жаңа технологиялар дәстүрлі жобалардан кем емес, кейде одан да көп зерттеуді талап етеді. Ғылыми растаусыз перспективалы идея қауіпсіз өнеркәсіптік технологияға айналмайды.

Неліктен жаңа реакторлық технологиялар үшін эксперименттік стендтер мен сынақ қондырғылары ерекше маңызды?

Жаңа технологиялар үшін көбіне жинақталған тәжірибе жеткіліксіз. Біз классикалық су-сулы реакторларды жақсы білуіміз мүмкін, бірақ натрий, қорғасын, гелий, балқытылған тұздар, жоғары температуралар немесе жаңа отын түрлері туралы сөз болғанда, қосымша эксперименттік деректер қажет.

Стендтер жылу алмасуды, жылутасығыш айналымын, коррозияны, материалдардың өзара әрекеттесуін, авариялық процестерді, жабдық пен датчиктердің жұмысын зерттеуге мүмкіндік береді. Зерттеу реакторлары отын мен материалдардың нақты радиациялық өрістегі мінез-құлқын тексеруге мүмкіндік береді.

Эксперименттік база ғылыми идея мен өнеркәсіптік қауіпсіздік арасындағы көпір. Онсыз жаңа буын реакторларын енгізу туралы сенімді айту мүмкін емес.

Қазақстанның жылдам реакторлардың қауіпсіздігін зерттеуде бірегей тәжірибесі бар. ҚР ҰЯО базасында жапондық ұйымдармен, соның ішінде JAEA-мен бірлесіп, 2000-жылдардың басынан бері натрийлі жылдам реакторлардың қауіпсіздігін, оның ішінде белсенді аймақтың балқуымен байланысты ауыр авария процестерін зерттеуге бағытталған EAGLE жобасы іске асырылып келеді. Зерттеулер ИГР реакторындағы реакторлық эксперименттерді де, EAGLE стендіндегі реактордан тыс сынақтарды да қамтиды.

2026 жылға қарай EAGLE, EAGLE-2 және EAGLE-3 бағдарламалары аясында шамамен 200 дайындық сынағы, 2 аралық және 9 толық ауқымды реакторлық эксперимент, сондай-ақ 65-тен астам реактордан тыс сынақ орындалды. Бұл жай ғана зертханалық жұмыс емес, Қазақстанның төртінші буын реакторларының қауіпсіздігін халықаралық деңгейде негіздеуге қосқан үлесі.

Жылдам реакторлар үшін қандай қауіпсіздік мәселелері жеке зерттеуді талап етеді?

Жылдам реакторлар белсенді аймақ физикасымен ерекшеленеді және көбіне басқа жылутасығыштарды пайдаланады. Сондықтан нейтрондық-физикалық сипаттамалар, реактивтіліктің мінез-құлқы, жылулық режимдер, белсенді аймақты салқындату, жоғары жану деңгейіндегі отынның мінез-құлқы және авариялық процестер жеке зерттеледі.

Егер сұйықметалдық жылутасығыш қолданылса, оның материалдармен өзара әрекеттесуін, ықтимал химиялық реакцияларды, коррозияны, қатуды, жылутасығышты тазартуды, қоспаларды бақылауды және жабдықтың сенімділігін зерттеу маңызды. Сондай-ақ отынмен жұмыс істеу, радиациялық қорғау және отын циклі мәселелері қарастырылады.

Жылдам реакторлардың артықшылығы ядролық отынды анағұрлым тиімді пайдалану әлеуетінде. Бірақ бұл әлеует қауіпсіздікті қатаң ғылыми негіздеумен қатар жүруі тиіс.

Натрий немесе қорғасын сияқты сұйықметалдық жылутасығышы бар реакторлардың қауіпсіздік ерекшеліктері қандай?

Сұйықметалдық жылутасығыштардың маңызды артықшылықтары бар: жылуды жақсы өткізеді, төмен қысымда және жоғары температурада жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл тиімділік пен қауіпсіздік үшін қосымша артықшылықтар бере алады. Бірақ әрбір жылутасығыштың өз ерекшелігі бар.

Натрий жылуды жақсы әкетеді, бірақ сумен және ауамен әрекеттескенде химиялық тұрғыдан белсенді. Сондықтан натрийлі жүйелер үшін герметикалылық, ағып кетуді бақылау, натрийдің сумен жанасуын болдырмау, арнайы өрт қауіпсіздігі және диагностика жүйелері ерекше маңызды.

Қорғасын және қорғасын-висмут жылутасығыштары химиялық тұрғыдан белсенділігі төменірек, бірақ басқа міндеттер қояды: материалдардың коррозиясы, оттегі режимін бақылау, жылутасығыштың жоғары тығыздығы, эрозиялық процестер және қату мәселелері. Сондықтан мұндай реакторлардың қауіпсіздігі терең материалтануды, жылутасығыш химиясын және жабдықты эксперименттік тексеруді талап етеді.

Өнеркәсіптік жылу, сутегі және төмен көміртекті энергетика тұрғысынан жоғары температуралы реакторлардың қандай перспективалары бар?

Жоғары температуралы реакторлар тек электр энергиясын ғана емес, жоғары әлеуетті жылуды да өндіре алатынымен қызықты. Мұндай жылу өнеркәсіпте, химия өндірісінде, металлургияда, мұнай-химияда, суды тұщыландыруда және сутегі өндіруде пайдаланылуы мүмкін. Қазақстан үшін бұл бағыт ұзақ мерзімді перспективада маңызды болуы мүмкін, өйткені елде энергияны көп қажет ететін өнеркәсіп бар және көміртекті ізді азайтуға мүдделі. Сутегі энергетикасы да төмен көміртекті энергия мен жылудың сенімді көздерін қажет етеді.

Бірақ мынаны атап өту қажет: жоғары температуралы реакторлар отынның, графит және керамикалық материалдардың, жылутасығыштың, жылуды әкету жүйелерінің және өнеркәсіптік интеграцияның қауіпсіздігін жеке негіздеуді талап етеді. Бұл бағыт зерттеулер, халықаралық бағдарламалар және кадр даярлау арқылы дамуы тиіс.

Қазақстан үшін бұл бағыт ҰЯО базасында жоғары температуралы реакторлық технологияларға қатысты зерттеулер тәжірибесінің болуымен де қызықты. ИВГ.1М реакторы жоғары температуралы газбен салқындатылатын реакторлардың отын жинақтары мен белсенді аймақтарын сынау үшін пайдаланылады. Сонымен қатар “Лиана” стендінде ИВГ.1М реакторында сәулелендіру кезінде құрылымдық материалдардағы сутегі изотоптарының жоғары температуралы масса тасымалдау процестері зерттеледі.

Бұл дәстүрлі атом энергетикасы үшін ғана емес, перспективалы бағыттар үшін де маңызды: сутегі энергетикасы, өнеркәсіптік жылу, термоядролық зерттеулер және қатал температуралық әрі радиациялық жағдайларда жұмыс істей алатын материалдарды әзірлеу.

Жаңа реакторлық технологияның практикалық қолдануға дайындығы қалай бағаланады?

Технологияның дайындығы бірнеше белгі бойынша бағаланады. Біріншіден, реактор физикасы мен негізгі жүйелердің жұмыс қабілеті расталуы тиіс. Екіншіден, отын, материалдар, жылутасығыш және авариялық режимдер бойынша эксперименттік деректер болуы керек. Үшіншіден, лицензиялау жолы және қауіпсіздік талаптарына сәйкестігі түсінікті болуы қажет.

Сонымен қатар демонстрациялық жобалар, өнеркәсіптік дайындық, өндіру мүмкіндіктері, өмірлік цикл құны, қалдықтармен жұмыс істеу, персоналға қойылатын талаптар және ұқсас жүйелерді пайдалану тәжірибесі ескеріледі.

Басқаша айтқанда, технология презентацияда әдемі көрінген кезде емес, оның қауіпсіздігі, сенімділігі, экономикасы және пайдалану жарамдылығы дәлелдермен расталған кезде дайын деп саналады.

Қазақстан жаңа буын реакторларын зерттеуде тек технология тұтынушысы ғана емес, ғылыми әріптес ретінде қалай қатысады?

Қазақстанда халықаралық зерттеулерге қатысуға мүмкіндік беретін ғылыми инфрақұрылым мен тәжірибе бар. Бізде зерттеу реакторлары, сынақ стендтері, материалтану базасы, есептік модельдеу, радиациялық қауіпсіздік, ядролық физика және ядролық материалдармен жұмыс істеу бойынша мамандар бар. Сондай-ақ МАГАТЭ-мен, зерттеу орталықтарымен және технологиялық әріптестермен халықаралық ынтымақтастық тәжірибесі маңызды.

Ел үшін АЭС тапсырыс берушісі ғана емес, ғылыми-техникалық тізбектің қатысушысы болу маңызды. Бұл шешімдердің сапасын арттырады, ұлттық сараптаманы күшейтеді және болашақ жоғары технологиялық салалар үшін негіз қалыптастырады.

Қазақстан халықаралық зерттеулерге ғылыми әріптес ретінде қазірдің өзінде қатысып келеді. Ең көрнекі мысал натрийлі жылдам реакторлардың қауіпсіздігі саласындағы ҚР ҰЯО мен Жапонияның атом энергиясы агенттігі JAEA арасындағы EAGLE жобасы бойынша ынтымақтастық. 2026 жылы тараптар IV буындағы перспективалы жапон реакторларының қауіпсіздігін негіздеуге арналған реакторлық, реактордан тыс және шағын ауқымды эксперименттерді қамтитын EAGLE-4 жұмыстарын жалғастыруды талқылады.

Тағы бір мысал Қазақстанның термоядролық зерттеулер үшін материалтану базасын дамытуға қатысуы. Қазақстандық материалтану токамагы КТМ термоядролық реакторлардың қалыпты және авариялық жұмыс жағдайларында, оның ішінде плазма үзілуі режимдерінде материалдар мен технологияларды сынауға арналған.

Бұл Қазақстан ядролық технологиялардың тұтынушысы ғана емес, перспективалы энергетикалық жүйелердің қауіпсіздігі бойынша халықаралық ғылыми күн тәртібіне үлес қоса алатын ел екенін көрсетеді.

Атом энергетикасын дамытуда отандық ғылыми институттар қандай рөл атқара алады?

Отандық ғылыми институттар тәуелсіз әрі құзыретті ғылыми-техникалық тірек рөлін атқаруы тиіс. Олар жобалық шешімдерді талдауға, техникалық талаптарды дайындауға, қауіпсіздікті бағалауға, радиациялық және экологиялық мониторингке, материалтанулық зерттеулерге, кадр даярлауға және сараптамаға қатыса алады.

Ғылым тек формалды түрде немесе кейінгі кезеңдерде ғана қосылмауы маңызды. Ғылыми ұйымдар технология мен алаңды таңдаудан бастап пайдалану мен ұзақ мерзімді мониторингке дейінгі барлық кезеңге басынан қатысуы керек.

ҚР ҰЯО-ның бұл жердегі рөлі практикалық сипатқа ие. Бұл технология мен алаңды таңдауды ғылыми-техникалық сүйемелдеу, жобалық шешімдерді талдау, есептік және эксперименттік зерттеулер жүргізу, радиациялық-экологиялық мониторинг, кадр даярлау, тәуелсіз сараптамалық қолдау және халықаралық жобаларға қатысу.

АЭС қауіпсіздігі тақырыбы бойынша қоғамға жеткізгіңіз келетін басты ой қандай?

Басты ой мынадай: атом энергетикасының қауіпсіздігі сенім мәселесі емес, білім, технология, бақылау және жауапкершілік мәселесі. Қоғам сұрақ қоюға құқылы, ал сарапшылар оларға түсінікті және ашық жауап беруге міндетті.

Қазіргі АЭС күрделі, бірақ басқарылатын технологиялық объект. Оның қауіпсіздігі жоба, қорғаныс жүйелері, персоналды даярлау, ғылыми зерттеулер, мемлекеттік қадағалау және тұрақты мониторинг арқылы қамтамасыз етіледі.

Қазақстан үшін атом энергетикасын тек электр энергиясының көзі ретінде ғана емес, ғылым, білім, инженерия және технологиялық даму бағыты ретінде де дамыту маңызды. Егер біз кәсіби, ашық және жауапты әрекет етсек, атом энергетикасы елдің қауіпсіз әрі орнықты болашағының маңызды бөлігіне айнала алады.

Қоғам мынаны білуі тиіс: Қазақстан атом энергетикасына ғылыми базасыз келіп отырған жоқ. Елде зерттеу реакторлары, сынақ стендтері, радиоэкологиялық зерттеулер тәжірибесі, халықаралық жобалар және ядролық технологиялармен ондаған жыл бойы бейбіт мақсатта жұмыс істеп келе жатқан мамандар бар.

Сондықтан АЭС қауіпсіздігі сөзбен емес, біліммен, зерттеулермен, инженерлік тәртіппен, ашық мониторингпен, күшті реттеумен және дайындалған отандық кадрлармен қамтамасыз етілуі тиіс. Қазақстан атом энергетикасын дәл осылай дамытуда, ал болашақта бұл сала электр энергиясының көзі ғана емес, елдің технологиялық дамуының негізіне де айнала алады.

https://kaz.nur.kz/showbiz/personal-life/2390793-zhylamagan-kunim-bolmady-zhuldyz-omirgali-aiqynmen-qalai-tanysqanyn-eske-aldy

Ақмола облысында қылмыс 24 пайызға азайды: алаяқтық төмендеп, цифрлық қауіпсіздік күшейіп келеді

Ақмола облысында биылғы алты айда қылмыс деңгейі айтарлықтай төмендеді. Құқық қорғау органдарының дерегіне сәйкес, өңірде тіркелген қылмыстық құқық бұзушылықтар саны өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 24,3 пайызға азайған. Сонымен қатар интернет-алаяқтық фактілері екі есеге жуық қысқарған. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті бастығының орынбасары, әділет кеңесшісі Ақыл Қарпықбаев мәлімдеді.

2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында облыстың құқық қорғау органдарына қылмыстық құқық бұзушылықтарға қатысты 49,5 мыңнан астам арыз-шағым мен хабарлама түскен. Ал Бірыңғай сотқа дейінгі тергеп-тексеру тізілімінде 2163 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелген. Жалпы облыс бойынша қылмыс азайғанымен, Астрахан, Сандықтау, Атбасар және Бұланды аудандарында қылмыстың аздап өсуі байқалады.

Тіркелген құқық бұзушылықтардың ең көп үлесі Көкшетау қаласына тиесілі. Сонымен қатар Бурабай, Степногорск, Целиноград және Атбасар аудандары да қылмыс жиі тіркелетін өңірлер қатарында.

Ақыл Қарпықбаевтың айтуынша, соңғы жылдары қоғам үшін ең өзекті қауіптердің бірі – интернет-алаяқтық.

«Заманауи технологиялардың дамуы азаматтарға жаңа мүмкіндіктер ашқанымен, алаяқтардың да әрекет ету тәсілдері күрделене түсті. Сондықтан құқық қорғау органдары цифрлық қауіпсіздікті күшейтуге ерекше көңіл бөліп отыр», – деді ол.

2025 жылдың шілдесінде Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті мен Ұлттық банк бірлесіп іске қосқан Антифрод орталығы осы бағыттағы маңызды жобалардың біріне айналды. Орталық күмәнді ақша аударымдарын жедел анықтап, қаржылық алаяқтықтың алдын алуға мүмкіндік береді.

Нәтижесінде биыл өңірде алаяқтық қылмыстары 52,7 пайызға, ал интернет арқылы жасалған алаяқтық 55,9 пайызға төмендеген. Республика бойынша Антифрод орталығы іске қосылғалы бері 40 мыңнан астам күмәнді жағдай тіркелсе, оның 1200-ден астамы Ақмола облысына тиесілі.

Сонымен бірге бүгінде ұялы байланыс операторлары да жүйеге қосылып, алаяқтардың қоңырауларын автоматты түрде анықтап, азаматтармен сөйлесуді тоқтату мүмкіндігіне ие болды.

Департамент өкілдері тағы бір маңызды мәселеге назар аударды. 2025 жылдың қыркүйегінен бастап банк карталары мен шоттарын ақша үшін бөгде адамдарға пайдалануға берген азаматтарға қылмыстық жауапкершілік енгізілді. Мұндай әрекет үшін жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.

Жыл басынан бері Ақмола облысында азаматтардың өз банк карталары мен онлайн-банкинг деректерін үшінші тұлғаларға беруіне байланысты 71 қылмыстық іс тіркелген.

«Ешқандай жағдайда банк картасының деректерін, SMS-кодтарды немесе онлайн-банкингке қолжетімділікті бөгде адамдарға беруге болмайды. Мұндай әрекеттердің салдары ауыр болуы мүмкін», – деп ескертті Ақыл Қарпықбаев.

Облыста есірткі қылмыстары бойынша да бақылау жалғасуда. Алты айда осы санаттағы 191 құқық бұзушылық тіркелген. Кейбір аудандарда мұндай қылмыстардың өсуі байқалғанымен, құқық қорғау органдары профилактикалық жұмыстарды күшейтіп жатыр.

Құқықтық статистика комитеті бүгінде тек статистика жүргізіп қана қоймай, тұрғындарға бірқатар мемлекеттік қызметтерді де электронды форматта ұсынады. Соттылық туралы анықтама алу, прокуратура құжаттарына апостиль қою және басқа да қызметтердің басым бөлігін eGov порталы арқылы үйден шықпай-ақ рәсімдеуге болады.

Сонымен қатар азаматтар QAMQOR.GOV.KZ порталында қылмыс картасын, жол-көлік оқиғалары картасын, кәмелетке толмағандарға қатысты құқық бұзушылықтар картасын және кәсіпкерлерді тексеру картасын көре алады. Бұл сервистер тұрғындарға өз өңіріндегі криминогендік ахуалмен танысуға мүмкіндік берсе, құқық қорғау органдарына алдын алу шараларын тиімді жоспарлауға көмектеседі.

Бүгінде өңірдегі қылмыстық істердің 93,5 пайызы электронды форматта тергелуде. Бұл тергеу барысының ашықтығын арттырып, процестерді жеделдетуге мүмкіндік беріп отыр. Сонымен қатар азаматтарға онлайн заң көмегін алу және қылмыстық іс бойынша өзіне қатысты құжаттарды қашықтан көру мүмкіндігі де жасалған.

Мамандар тұрғындарды сақтық шараларын ұстануға, күмәнді қоңырауларға сенбеуге және жеке деректерін бөгде адамдарға бермеуге шақырады. Себебі цифрлық технологиялар дамыған сайын ақпараттық қауіпсіздік әр азаматтың жеке жауапкершілігіне де айналып келеді.

Ақмола облысында қайтарылған активтер есебінен салынған жаңа спорт кешенінде мемлекеттік қызметшілердің республикалық спартакиадасы ашылды

Ақмола облысында мемлекетке қайтарылған активтер есебінен қаржыландырылатын жобаларды іске асыру жалғасуда. Бүгінгі таңда жоспарланған 42 жобаның 35-і аяқталды. Оның ішінде 2 спорт кешені, 22 сумен жабдықтау нысаны және 11 денсаулық сақтау нысаны пайдалануға берілді.
Маңызды нысандардың бірі – Көкшетау қаласындағы жаңа көпфункционалды «Kokshe Arena» спорт кешені. Аталған кешенде жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік қызметшілері арасында республикалық спартакиаданың ашылу салтанаты өтті.
Заманауи спорт кешені бокс, күрес, ауыр атлетика және кроссфит залдарымен, сондай-ақ 650 орындық көпфункционалды залмен жабдықталған және бір мезгілде 1 000-нан астам адамды қабылдай алады. Оның ашылуы спортты дамытуға, республикалық және халықаралық деңгейдегі жарыстарды өткізуге, сондай-ақ салауатты өмір салтын насихаттауға жаңа мүмкіндіктер береді.
Ақмола облысының прокуроры Руфат Құттықов қайтарылған активтер есебінен салынып жатқан барлық нысандардың құрылысы прокуратураның тұрақты бақылауында екенін атап өтті. Ерекше назар құрылыс сапасына, жұмыстардың мерзімінде аяқталуына және мемлекеттік қаражаттың тиімді пайдаланылуына аударылады.
Ақмола облысының прокуратурасы

Азаматтардың 72%-ы сайлауда дауыс беруге дайын – Еуразиялық интеграция институтының сауалнамасы

Сайлау азаматтардың ел ісіне араласуы мен саяси белсенділігінің маңызды көрсеткіші саналады.
Еуразиялық интеграция институты 2026 жылдың 3-13 шілдесі аралығында Қазақстанның 17 облысы мен Астана, Алматы және Шымкент қалаларында азаматтар арасында бетпе-бет (face-to-face) сауалнама жүргізді. Жалпы іріктеу ауқымы 1640 респондентті құрады.
Сауалнама қазақстандықтардың алдағы сайлау процесіне деген ынта-ықыласы жоғары екенін көрсетті.
Респонденттерге алдағы жексенбіде Құрылтай сайлауы өткен жағдайда дауыс беруге баратын-бармайтыны жайлы сұрақ қойылды.
«Егер сайлау алдағы жексенбіде өтсе, сіз дауыс беруді жоспарлап отырсыз ба?» деген сұраққа сауалнамаға қатысушылардың 72,1%-ы оң жауап берді, яғни, сайлау учаскелеріне баруға дайын екенін білдірді. Респонденттердің 14,2%-ы сенімді емес екенін білдіріп, дауыс бермейтінін айтты, ал 13,7%-ы нақты жауап бере алмады.
Респонденттерге қазіргі уақытта қай партияға дауыс беретіндері жайлы «Егер сайлау алдағы жексенбіде өтсе, сіз қай партияға дауыс берер едіңіз?» деген сұрақ қойылды.
Партиялар рейтингінде «Әділет» партиясы көш бастап тұр, бүгінде оған респонденттердің 61,7%-ы дауыс беруге дайын.
Екінші орында – «Ауыл» партиясы, оған респонденттердің 5,1%-ы дауыс беретінін айтқан.
«Respublica» партиясы мен «Ақ жол» партиясының рейтингтері шамалас – сәйкесінше, 4,5% және 4,1%.
Сондай-ақ, Қазақстан Халық партиясы (3,6%) мен Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының (3,5%) рейтингтері шамамен бір деңгейде.
«Байтақ» жасылдар партиясын респонденттердің 0,7%-ы қолдайды.
Респонденттердің 2,6%-ы «барлығына қарсы» деп дауыс беруге ниетті, ал 14,2%-ы әлі шешім қабылдаған жоқ.
Сауалнама қорытындысы респонденттердің көңіл-күйіне сайлау жарияланғаннан кейін байқалған саяси партиялардың белсенділігі айтарлықтай әсер еткенін көрсетеді. Сауалнаманың соңғы кезеңі партиялардың сайлауалды бағдарламалары бекітіліп, кандидаттар тізімдері жарияланған съездері өтіп жатқан кезіне тұспа-тұс келді.
Жалпы алғанда, зерттеу азаматтардың алдағы сайлауға деген ықыласы айтарлықтай жоғары екенін, сондай-ақ партиялардың сайлауға дайындық кезеңіндегі белсенділігі сайлаушылардың көзқарасына қаншалықты әсер ететінін көрсетеді.
Іріктеу таңдалған параметрлер бойынша (аймақ, тұрғылықты жері (қала/ауыл), жынысы, жасы және этносы) репрезентативті болып табылады, олар 18 жастан асқан азаматтардың әлеуметтік-демографиялық құрамының тиісті үлестеріне жуықтайды (ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы сәуірдегі деректері бойынша). Іріктеудің 95% сенімділік деңгейіндегі қателік шегі ±1,18%-дан аспайды.
Еуразиялық интеграция институты бұл деректерді Орталық сайлау комиссиясының 2026 жылғы 3 шілдедегі №ОСК-11-07/ЗТ-С-30 жазбаша хабарламасына сүйене отырып жариялайды.

https://www.facebook.com/ieikz

Астанада тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселелері бойынша халықаралық кездесу өтті

Астанада Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның қолдауымен, Фридрих Эберт қоры және “Дағдарыс орталықтарының одағы” заңды тұлғалар бірлестігінің бірлесіп ұйымдастыруымен отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу жөніндегі мемлекеттік саясаттың жаңа шараларын іске асыруға арналған халықаралық диалог өтті.

Іс-шараға Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Өзбекстан Республикасы және Тәжікстан Республикасы ІІМ өкілдері, сондай-ақ Германия Федеративтік Республикасынан халықаралық сарапшылар қатысты.

Шара барысында Қазақстан Республикасы ІІМ Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Құралай Кәбешқызы баяндама жасап, елімізде отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және тәуекелдерді бағалаудың ұлттық стандартын енгізу бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы ақпарат берді.

Диалог барысында Орталық Азия елдерінің ішкі істер органдарының өкілдері тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу, тәуекелдерді бағалау құралдарын қолдану және жәбірленушілерге көмек көрсету кезіндегі ведомствоаралық өзара іс-қимыл мәселелері бойынша тәжірибе алмасты.

Мұндай іс-шараларды өткізу халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға, озық тәжірибелерді зерделеуге және Қазақстан Республикасында тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу жүйесін одан әрі жетілдіруге ықпал етеді.

Кездесу барысында неміс сарапшылары Роланд Хертель мен Жайна Рабинкий-Джаналиева тұрмыстық зорлық-зомбылық тәуекелдерінің факторларын анықтауға және оларды кешенді бағалауға арналған заманауи OCTAGON тәуекелдерді бағалау құралын таныстырды.

Қазіргі уақытта OCTAGON құралын Алматы қаласы полиция департаментінің қызметіне енгізу мүмкіндіктерін қарастыру мақсатында оның функционалымен жеке құрамды таныстыру жұмыстары жоспарланып отыр.

ІІМ: Шілденің алғашқы онкүндігінде 121 келіден астам синтетикалық есірткі тәркіленді

Ішкі істер министрлігі “Қарасора – 2026” жедел-профилактикалық іс-шарасын іске асыру аясында есірткінің заңсыз айналымына қарсы іс-қимылды тұрақты түрде жүргізуде.

• Астана қаласында полиция қызметкерлері елорданың 26 жастағы тұрғынын ұстады. Жеке тінту және жалға алынған тұрғын үйін тексеру барысында одан салмағы 245 грамм 227 орам а-PVP синтетикалық есірткіcі тәркіленді. Күдікті оны қала аумағында өткізбек болған.

Шілде айының бірінші онкүндігінде ІІМ есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті аумақтық бөліністермен өзара іс-қимыл жасай отырып, барлығы 187 есірткі құқық бұзушылығын анықтады. Оның ішінде 86 қылмыстық терісқылық және 101 қылмыс бар.

Он күн ішінде есірткіні сатудың 46, аса ірі мөлшерде сақтаудың төрт, құрамында есірткісі бар өсімдіктерді егудің 40 фактісінің жолы кесілді. Сондай-ақ есірткі контрабандасының төрт фактісі тіркелді. Заңсыз айналымнан 266 кг прекурсор мен 760 кг есірткі, оның ішінде 121 келіден астам синтетикалық есірткі тәркіленді.

Жазғы демалыс кезінде жоғары сынып оқушылары мен студенттер арасында нашақорлыққа қарсы іс-шараларды ұйымдастыру мен өткізуге ерекше назар аударылуда. Алғашқы онкүндікте алты мың жасөспірім мен жастарды қамти отырып, 145 профилактикалық іс-шара өткізілді.

Ішкі істер министрлігі азаматтардың өмірі мен денсаулығын сақтау, сондай-ақ жастарды есірткі ортасына тарту фактілерінің жолын кесу бойынша жұмысты жалғастырады, – деді ІІМ есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті төрағасының орынбасары Елдар Әбдікенов.

ІІМ қаржы қызметкерлеріне алаяқтықтың жаңа схемасы туралы ескертеді

Ішкі істер министрлігі алаяқтықтың жаңа түрі туралы ескертеді.

Алаяқтар азаматтармен Telegram мессенджері арқылы байланысып, өздерін мемлекеттік органдардың, компаниялар мен ұйымдардың басшылары ретінде таныстырады. Бұл ретте олар шынайы басшылардың фотосуреттері мен деректерін пайдаланады. Директордың, басшының немесе басқа да лауазымды тұлғаның атынан қаскөйлер қызметкерлерге шұғыл түрде көрсетілген есепшотқа ақша аударуды, қызмет ақысын төлеуді, қандай да бір тауар үшін қаражат жіберуді немесе өзге де қаржылық операцияларды орындауды талап ететін хабарламалар жібереді.

Көбіне мұндай хабарламаларды бухгалтерлер, қаржы қызметкерлері және ұйымның қаражатына қолжетімділігі бар тұлғалар алуы мүмкін.

Егер сіз осындай хабарлама алсаңыз:

ақша аудармаңыз және қаржылық операцияларды орындамаңыз;
міндетті түрде басшымен телефон арқылы немесе жеке байланысыңыз;
телефон нөмірін, жіберушінің аккаунтын және хабарлама мазмұнын мұқият тексеріңіз;
күмән туындаған жағдайда хат алмасуды тоқтатып, болған жағдай туралы басшылыққа және жауапты қызметкерлерге хабарлаңыз.

• Сіздің қырағылығыңыз ақшаңызды сақтауға және алаяқтықтың алдын алуға көмектеседі, – деді ІІМ өкілдері.

Қауіпсіз жол: ІІМ жүргізушілерді ЖЖҚ сақтауға шақырады

11-16 шілде аралығында еліміздің аумағында жол-көлік оқиғаларының алдын алу және жол қозғалысына қатысушылардың тәртібін арттыру мақсатында “Қауіпсіз жол” жедел-профилактикалық іс-шарасы өткізілуде.

• Құрметті жол жүрісіне қатысушылар! Жаз мезгілінде жол-көлік оқиғаларының, оның ішінде кәмелетке толмағандардың қатысуымен болатын апаттардың алдын алу мақсатында 11-16 шілде аралығында елімізде “Қауіпсіз жол” жедел-профилактикалық іс-шарасы өтуде.

Жолдағы бақылау күшейтіліп, автопатрульдер саны артты. Полиция нарядтары жолда жүру қағидаларын бұзушылықтың алдын алуға және жолын кесуге бағытталған жұмыстарды жүргізуде.

Іс-шараның алғашқы үш күнінде жол жүрісі қағидаларын бұзудың 22,5 мыңнан астам дерегі анықталды. Оның ішінде:

көлік құралын мас күйде басқарудың 300-ден астам дерегі;
жолдың қарсы жолағына шығудың 260 дерегі;
жолаушыларды және жүктерді тасымалдау қағидаларын бұзудың 854 дерегі;
жолаушыларды заңсыз тасымалдаудың 139 дерегі, оның ішінде 60-тан астамы такси қызметі саласында анықталды.
Арнайы тұрақтарға 1,5 мыңнан астам көлік құралы қойылды.

Полиция барлық жол жүрісіне қатысушыларды жолда жүру қағидаларын қатаң сақтауға, қауіпті маневрлерге жол бермеуге және жолдағы қауіпсіздік әр адамның жауапкершілігіне байланысты екенін есте ұстауға шақырады, – деді ІІМ әкімшілік полиция комитетінің ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы Ақтоты Боранова.