Ақмола облысында 321 килограмнан астам есірткінің заңсыз айналымының жолы кесілді. Аймақ полициясы “Қарасора-2026” жедел-алдын алу іс-шарасының аралық қорытындысын шығарды.
Ақмола облысында “Қарасора-2026” жедел-алдын алу іс-шарасы жалғасуда. 2,5 ай ішінде есірткі полицейлері 321,8 килограмнан астам есірткі түрлерінің заңсыз айналымының жолын кесті. Синтетикалық препараттардың едәуір бөлігі-142,6 килограмнан асады. Олардың таралуына қарсы тұру полиция жұмысының негізгі бағыттарының бірі.
Есепті кезеңде облыс аумағында 58 қылмыстық есірткі құқық бұзушылық тіркелген. Оның ішінде есірткі заттарын өткізудің 24 фактісі, құрамында есірткі бар өсімдіктерді заңсыз өсірудің 8 фактісі, күшті әсер ететін заттардың заңсыз айналымының 9 фактісі, есірткі құралдарын аса ірі мөлшерде сақтаудың 3 фактісі, сондай-ақ 14 қылмыстық теріс қылық.
Жұмыстың жеке бағыты-күшті заттардың заңсыз айналымының жолын кесу. Толық емес екі жарым айда 9 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелді.
Құрамында есірткі бар өсімдіктерді заңсыз өсіру фактілерін анықтау бойынша жұмыстар жалғасуда. ЖПІШ басталғаннан бері осы санаттағы 8 қылмыстық құқық бұзушылық анықталды. Бұдан басқа, жеке және заңды тұлғаларға іргелес аумақтарда және азаматтардың үй иеліктерінің жанында өсетін жабайы қарасораны жою туралы 70-ке жуық ұйғарым берілді. Шара қолданбаудың 10 фактісі бойынша әкімшілік хаттамалар құрылды.
Есірткі жеткізу арналарының жолын кесуге ерекше назар аударылады. Облыс аумағында синтетикалық есірткіні жеткізудің екі арнасы жабылды.
Бүгінгі таңда есірткінің заңсыз таралуының едәуір бөлігі интернет-кеңістікке көшіп жатқандығын ескере отырып, құқық қорғау органдары кибер бағытты да күшейтуде. Кибер бақылау жүйесіне тыйым салынған мазмұны бар 400 сілтемелер мен сайттарды бұғаттауға бағытталған.
🇰🇿 Ел болашағы – әр азаматтың таңдауынан басталады!
Зеренді ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі Құрылтай сайлауы қарсаңында мәдениет саласының ұжымдарымен кездесу өткізді.
Кездесу барысында ел болашағы, қоғамдық бірлік, азаматтық жауапкершілік пен белсенділік туралы маңызды ойлар айтылып, салаға қатысты өзекті мәселелер талқыланды.
Әрбір азаматтың таңдауы – елдің ертеңіне қосқан үлесі. Сондықтан өз болашағымызға бейжай қарамай, азаматтық ұстанымымызды білдіру – баршамызға ортақ жауапкершілік.
📅 23 тамыз – ел болашағына жауапты таңдау жасайтын күн!
Баршаңызды азаматтық белсенділік танытып, Құрылтай сайлауына қатысуға шақырамыз! 🇰🇿
Атом реакторларының қауіпсіздігі қалай тексеріледі? Ұлттық ядролық орталық өкілімен сұхбат Бүгінде атом энергетикасының қауіпсіздігін жоғары дәлдікті компьютерлік модельдеусіз қамтамасыз ету мүмкін емес. Заманауи есептеу технологиялары эксперименттер жүргізгенге дейін реактор қондырғыларының жұмысын болжауға, сондай-ақ олардың қалыпты жағдайындағы және ықтимал штаттан тыс жағдайлардағы жұмысын бағалауға мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығында қандай әдістер қолданылатыны және олардың реакторлардың қауіпсіздігін негіздеудегі маңызы туралы ҚР ҰЯО РМК «Атом энергиясы институты» филиалы зертханасының жетекші ғылыми қызметкері Артур Сураев әңгімелейді.
Неліктен бүгінгі таңда компьютерлік модельдеу реактор қондырғыларының қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды құралдарының бірі болып саналады?
Заманауи компьютерлік модельдеу реактор ішінде жүретін процестерді көптеген қымбат әрі күрделі эксперименттер жүргізбей-ақ зерттеуге мүмкіндік береді. Оның көмегімен реактор қондырғысының қалыпты пайдалану жағдайындағы, сондай-ақ жобалық және жобадан тыс авариялар кезіндегі жұмысын алдын ала бағалауға болады.
Компьютерлік модельдер өзара байланысты физикалық процесті талдауға, ықтимал өзгерісті болжауға және жобалау мен ғылыми зерттеу кезеңінің өзінде қауіпсіздік деңгейін арттыруға бағытталған техникалық шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.
Мұндай зерттеулер жүргізу үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығында қандай бағдарламалық кешендер қолданылады?
Реакторлық эксперименттерді есептік сүйемелдеу үшін ҚР ҰЯО РМК мамандары заманауи лицензиялық бағдарламалық өнімдерді – MCNP6.3 және ANSYS Academic Research бағдарламалық кешендерін пайдаланады.
Бұл бағдарламалық кешендер бірін-бірі толықтырады. MCNP нейтрондық-физикалық процестерді модельдеуге арналған болса, ANSYS реактор қондырғысы конструкцияларының жылу гидравликалық және беріктік сипаттамаларын есептеуге мүмкіндік береді. Бірлесіп олар кешенді талдаудың бірыңғай жүйесін қалыптастырады.
MCNP6.3 бағдарламасы қандай міндеттерді шешеді?
MCNP6.3 бағдарламасы Монте-Карло әдісіне және ядролық деректердің үздіксіз кітапханасын пайдалануға негізделген. Ол күрделі үш өлшемді геометрияда нейтрондар мен гамма-кванттардың тасымалдануын жоғары дәлдікпен модельдеуге мүмкіндік береді.
Бағдарлама көмегімен мамандар нейтрондардың көбею коэффициентін, нейтрон ағынының кеңістіктік таралуын, радиациялық қызуды және ядролық отындағы жергілікті энергия бөлінуін анықтайды. Дәл осы есептеулер реактордың жұмысына кейінгі талдау жүргізудің негізін құрайды.
ANSYS бағдарламалық кешені қандай міндеттерді орындайды?
ANSYS бағдарламалық кешені макрофизикалық процестерді модельдеу үшін қолданылады. Ол жылу тасығыштың қозғалысын есептеуге, бір фазалы және көп фазалы ағындарды талдауға, температураның таралуын анықтауға, әртүрлі пайдалану режимдерінде жылу бөлетін элементтер мен жылу бөлетін құрамалардың термиялық кернеуі мен механикалық беріктігін бағалауға мүмкіндік береді.
Іс жүзінде бұл бағдарлама реактор конструкциясының жылу және механикалық жүктемелердің әсерінен қалай әрекет ететінін көрсетеді.
Бұл бағдарламалық кешендерді бірлесіп қолданудың маңызы неде?
Осы бағдарламалардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде ең жоғары дәлдікті алуға болады.
Алдымен MCNP реактордың актив аймағындағы энергия бөлінуінің таралуын есептейді. Кейін бұл деректер ANSYS бағдарламасына беріліп, онда температуралық өрістер есептеледі. Бұдан соң жаңартылған ақпарат температуралық кері байланыстарды ескере отырып келесі есептеуді жүргізу үшін қайтадан MCNP бағдарламасына жіберіледі.
Мұндай деректер алмасуы реактордың актив аймағының жоғары дәлдікті цифрлық телқосағын жасауға және ядролық отынның қалыпты пайдалану жағдайындағы да, авариялық режимдердегі де жұмысын барынша сенімді болжауға мүмкіндік береді.
Компьютерлік есептеулерге толықтай сенуге бола ма?
Жоқ. Кез келген есептік әдістеме міндетті түрде эксперименттік деректерге сәйкестігі тұрғысынан тексерілуі тиіс. Бұл процесс верификация деп аталады және компьютерлік модельдеуді қолданудың міндетті кезеңі болып саналады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығында мұндай жұмыстардың эксперименттік базасы ретінде ИВГ.1М және ИГР зерттеу реакторлары, сондай-ақ арнайы реактордан тыс эксперименттік кешендер пайдаланылады.
Зерттеу барысында алынған нәтижелер математикалық модельдерді нақтылауға мүмкіндік береді, соның арқасында компьютерлік есептеулердің дәлдігі мен сенімділігі артады.
Әзірленген әдістемелер кейін қай салаларда қолданылады?
Есептік әдістемелер верификациядан сәтті өткеннен кейін ВВЭР және PWR типтегі реакторларды қоса алғанда, энергетикалық реакторлардың жылу бөлетін элементтері мен жылу бөлетін құрамаларының жұмысын талдау үшін қолданылуы мүмкін.
Олар авариялық режимдер кезінде твэл қабықшаларының тұтастығын сақтау шектерін бағалауға, отынның деградациясы мен балқу процестерін модельдеуге, оның конструкциялық материалдармен өзара әрекеттесуін зерттеуге, сондай-ақ авариялық әсерлерге төзімділігі жоғары жаңа буындағы ядролық отын түрлерінің сипаттамаларын болжауға мүмкіндік береді.
Бұл жұмыстың атом энергетикасын дамытудағы маңызы қандай?
Заманауи компьютерлік модельдеу Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының бірегей эксперименттік базасымен ұштаса отырып, реактор қондырғыларының қауіпсіздігін ғылыми негіздеуге арналған бірыңғай ғылыми-техникалық платформаны қалыптастырады.
Мұндай тәсіл есептеулердің сенімділігін едәуір арттыруға, пайдалану кезінде туындайтын қауіпті төмендетуге және реакторлық технологияларды әзірлеу мен жетілдіруді ғылыми сүйемелдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бүгінде цифрлық модельдеуді эксперименттік тексерумен ұштастыру атом энергетикасын қауіпсіз дамытудың негізгі шарттарының бірі болып саналады. Дереккөз: dalanews.kz
Сайлау – жай ғана формалдылық емес. Бұл қоғамның кемелдігін, мемлекет пен халық арасындағы сенімді, сондай-ақ азаматтық мәдениеттің деңгейін көрсететін маңызды үдеріс.
Құрылтай депутаттарын сайлауда сайлаушылар тізімінен өзіңізді қалай тексеруге болады?
Мұның екі жолы бар:
Жеке сәйкестендіру нөміріңізді (ЖСН) жергілікті әкімдіктің сайтына енгізу немесе колл-орталыққа хабарласып, өзіңіздің сайлау учаскеңізді анықтау.
Тұрақты тіркелген жеріңіз бойынша сайлау учаскесіне жеке куәлігіңізбен барып, сайлаушылар тізіміндегі деректеріңізді тексеру.
Сарапшылардың пікірінше, жекелеген кандидаттар емес, партиялар бәсекеге түсетін пропорционалды сайлау жүйесі Құрылтайдың жұмысын жүйелі әрі тұтас етуге мүмкіндік береді. Бұл жағдайда сайлауда жеке тұлғалардан гөрі партиялар ұсынған бағдарламалар бәсекеге түседі.
Сонымен қатар партия өз бағдарламасында уәде еткен өзгерістерді жүзеге асыруға және сайлаушыларының мүддесін күнделікті қорғауға ұжымдық жауапкершілік алады. Мысалы, «Әділет» партиясы өз бағдарламасындағы саяси бастамаларды нақты іске асыру мерзімдері мен реформалардың тиімділік көрсеткіштерімен толықтырған.
23 тамызда Қазақстанның алдағы даму бағытын таңдауға мүмкіндік бар. Сайлау учаскесіне барып, ел болашағы үшін өз таңдауыңызды жасаңыз!
Қазақстанда әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдерінің бірқатары арзандады 2026 жылғы 12 тамыздағы жағдай бойынша, есепті аптада Қазақстанда әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бірқатарының бағасы төмендеді.
Апта ішінде картоптың бағасы (-4,2%), ақ қауданды қырыққабат (-1,2%), алма (-1,1%), пияз бен сәбіз (-1%) арзандады. Сондай-ақ қатты және жартылай қатты ірімшіктің бағасы (-0,3%), майлылығы 5-9% сүзбе және тұз (-0,2%), бірінші сұрыпты бидай ұны мен қаймақ (-0,1%) төмендеді. Бірінші сұрыпты ұннан пісірілген бидай наны, рожки, сүйекті сиыр еті, сүйексіз сиыр еті, жылқы еті, майлылығы 2,2%-дан 6%-ға дейінгі пастерленген, ультрапастерленген және стерильденген сүт, жұмыртқа және сары майдың бағасы есепті аптада өзгеріссіз қалды.
Өңірлік бөліністе еліміздің бірқатар қаласында дефляциялық динамика байқалды. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының жалпы бағасы бір апта ішінде Талдықорғанда (-0,7%), Ақтау мен Жезқазғанда (әрқайсысы -0,4%), Петропавлда (-0,3%), Астанада (-0,2%), Қарағанды, Қостанай, Орал, Өскемен және Павлодар қалаларында (-0,1%) төмендеді. Алматы, Түркістан, Ақтөбе, Семей және Тараз қалаларында баға алдыңғы апта деңгейінде сақталды.
Республика бойынша картоптың орташа бағасы килограмына 259 теңгені құрады, ал ең төмен баға Павлодарда тіркелді – килограмына 191 теңге.
Ақ қауданды қырыққабаттың республика бойынша орташа бағасы килограмына 189 теңге болды. Ең төмен бағалар Түркістанда – 142 теңге, Таразда – 152 теңге деңгейінде тіркелді.
Алманың орташа бағасы килограмына 797 теңгені құрады. Ең төмен баға Шымкентте тіркелді – 639 теңге.
Ет өнімдерінің ішінде республика бойынша сүйекті сиыр етінің орташа бағасы килограмына 3 779 теңгені, тауық етінің бағасы 1 736 теңгені құрады.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағалары индексінің көрсеткіші апта сайын есептеледі. Бағаларды бақылау барлық облыс орталықтарында, республикалық маңызы бар қалаларда және астанада жүргізіледі. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасының динамикадағы өзгерістерін Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының сайтынан және «Талдау» ақпараттық-талдау жүйесінен көруге болады.
*Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесі Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрінің 2025 жылғы 23 желтоқсандағы №362-НҚ бұйрығымен бекітілген және 31 атаудағы азық-түлік өнімдерін қамтиды.
Бағдарламалар бәсекесінен шешімдер бәсекесіне: сарапшылар «Сайлау-2026» партиялық науқанын талқылады 13 тамыз күні Алматы қаласында Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырған «Партиялар бәсекесі: идеялар, бағдарламалар және сайлаушы үшін күрес» атты сараптамалық платформа өтті.
Талқылаудың негізгі өзегіне саяси партиялардың идеологиялық ұстанымдары, сайлауалды бағдарламаларының мазмұны және сайлаушылардың қолдауына ие болу жолындағы бәсекелестіктің сипаты арқау болды. Қатысушылар саяси күштердің бағдарламалары сайлаушыларға мазмұнды балама ұсына ала ма, қоғамның қазіргі сұраныстары ел дамуының ұзақ мерзімді міндеттерімен қаншалықты үйлеседі, сондай-ақ сайлау науқаны аяқталғаннан кейін партиялардың азаматтармен диалогы қандай болуы керектігін талқылады.
Сараптамалық платформаның модераторы ретінде ҚР Президенті жанындағы КСЗИ директоры Жандос Шаймарданов жүргізді. Пікірталасқа КСЗИ өкілдерімен қатар, жетекші ғылыми және білім беру ұйымдарының, талдау орталықтарының, қоғамдық ұйымдардың өкілдері, саясаттанушылар, сарапшылар және медиа саласының өкілдері қатысты.
Платформаның ерекшелігі – қарама-қарсы сараптамалық ұстанымдар негізінде құрылған пікірталас форматы болды. Қатысушыларға бір-біріне қарама-қайшы екі көзқарасқа қатысты өз ұстанымын анықтау ұсынылды. Осыдан кейін әр позицияны ұстанған қатысушылар өз таңдауларын дәйектермен негіздеді. Мұндай тәсіл сарапшылар қауымдастығында қалыптасқан бағалауларды айқындап қана қоймай, партиялық бәсекелестіктің дамуына қатысты әртүрлі көзқарастардың астарындағы уәждерді ашуға мүмкіндік берді.
Пікірталастың алғашқы блогы сайлауалды бағдарламалардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарына арналды. Қатысушылар партиялардың стратегиялық мақсаттарының ұқсас болуы ел дамуының негізгі бағыттары бойынша қоғамдық консенсустың қалыптасқанын білдіре ме, әлде мазмұнды саяси баламалардың жеткіліксіздігін көрсетеді ме деген мәселені талқылады.
Сарапшылар стратегиялық мақсаттардың ортақтығы саяси бәсекелестікті жоққа шығармайтынын атап өтті. Саналы электоралдық таңдау жасау үшін партиялардың басымдықтарындағы, ұсыныстарды іске асыру тетіктеріндегі, мерзімдеріндегі, қажетті ресурстар мен мәлімделген нәтижелерге қол жеткізуге жауапкершілік мәселелеріндегі айырмашылықтарды қаншалықты нақты көрсете алатыны шешуші мәнге ие.
Партиялық бағдарламалардың уақыттық көкжиегіне қатысты да жеке пікірталас өрбіді. Қатысушылар саяси күштер ең алдымен азаматтардың аса өзекті сұраныстарына жауап беруі керек пе, әлде бір электоралдық цикл шеңберінен шығатын ұзақ мерзімді сын-қатерлерге назар аударуы қажет пе деген мәселені қарастырды.
Талқылау қорытындысы бойынша сарапшылар сапалы саяси бағдарлама екі тәсілді де ұштастыруы қажет екенін атап өтті. Қоғамның бүгінгі қажеттіліктеріне жауап беру ел дамуының стратегиялық пайымымен қатар жүруге тиіс. Ал ұсынылатын шешімдер оларды іске асыру тетіктері, қажетті ресурстар және ықтимал тәуекелдер жөнінде түсінікті әрі нақты түсіндірмелермен сүйемелденуі керек.
Тағы бір талқыланған тақырып – электоралдық белсенділік пен саяси сенімнің арақатынасы болды. Қатысушылар әлеуметтанулық зерттеулердің деректеріне сүйенді. Оларға сәйкес, респонденттердің 70,3%-дан 75,6%-ға дейінгі бөлігі алдағы дауыс беруге қатысуға дайын екенін мәлімдеген, ал азаматтардың оннан тоғызына жуығы сайлау туралы қандай да бір деңгейде хабардар.
Пікірталас барысында дауыс беруге қатысуға дайын екендігін білдірген азаматтардың жоғары үлесі олардың сайлау науқанына елеулі қызығушылық танытатынын және саяси үдеріске тартылу әлеуетінің жоғары екенін көрсететіні айтылды. Сонымен қатар сайлауға қатысудың өзі сенім мәселесін толық қамтымайды. Сенімнің тұрақтылығы көп жағдайда партиялардың сайлаудан кейін өз міндеттемелерін қаншалықты дәйекті орындайтынына, ашықтықты сақтап, қоғаммен кері байланысты жалғастыруына байланысты болады.
Қорытынды блок сайлау науқаны аяқталғаннан кейінгі саяси белсенділікті дамыту мәселесіне арналды. Сарапшылар екі ұстанымды талқылады: жаңа Құрылтай партиялар арасындағы пікірталастың негізгі алаңына айналуы керек пе, әлде саяси күштердің қоғаммен жария диалогы өкілді органнан тыс жерде де тұрақты түрде жалғасуы тиіс пе деген мәселе қарастырылды.
Қатысушылар сайлау үгіт-насихат кезеңін аяқтағанымен, саяси үдеріс аяқталмайтынын атап өтті. Жаңа Құрылтай саяси күштер арасындағы мазмұнды бәсекелестіктің маңызды алаңына айналуы керек. Алайда партиялардың азаматтармен жұмысы сайлау кезеңімен ғана шектелмеуге тиіс.
«Саяси диалог үгіт-насихат науқанымен бірге аяқталмауы керек. Сайлаудан кейін уәделер бәсекесі шешімдер бәсекесіне айналып, сайлаушылармен жұмыс тұрақты сипат алуға тиіс», – деп пікірталасты қорытындылаған Жандос Шаймарданов.
Сараптамалық платформа қорытындысы бойынша қатысушылар қазіргі сайлау науқаны партиялар арасындағы бәсекелестікті дамытудың жаңа жағдайларын қалыптастырып отырғанын атап өтті. Оның одан әрі сапасы тек дауыс беру нәтижелерімен ғана емес, саяси күштердің сайлауалды бағдарламаларын нақты шешімдерге айналдыру, оларды іске асыруға жария жауапкершілікті қамтамасыз ету және сайлаудан кейін азаматтармен тұрақты диалогты сақтау қабілетімен айқындалатын болады. Дереккөз: kisi.kz
Қоғамдағы қарапайым әдеп нормалары – адамдар арасындағы сыйластық пен мәдениеттің негізі. Күнделікті қарым-қатынастағы дұрыс әрекет пен құрмет айналамызға да әсер етеді.
Адал еңбек – жетістіктің, тұрақтылықтың және жарқын болашақтың негізі. Еңбекқорлық пен жауапкершілік адамды жаңа белестерге жетелеп, қоғамның дамуына үлес қосады. Әрбір табыстың артында маңдай тер мен табанды еңбек жатыр.
