Мүлік салығы: ақмолалықтарға төлем мерзімі ескертілді
Өңірдегі тұрғындар мен жер учаскелерінің иелері 2025 жыл үшін мүлік салығын 1 қазанға дейін төлеуі қажет. Төлем мерзімі және берешегі бар азаматтарға қолданылатын шаралар туралы брифингте Ақмола облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті басқармасы басшысының міндетін атқарушы Махамбет Нұрлан айтты.
Мүлік салығын жеке меншігінде тұрғын үйі, саяжай құрылыстары, гаражы, автотұрағы және басқа да жылжымайтын мүлік нысандары, сондай-ақ жер учаскелері бар жеке тұлғалар төлейді.
Салық сомасы Салық кодексінде белгіленген формулаларға сәйкес салық базасы негізінде есептеледі.
«Биыл қазан айының басында жеке тұлғалардың меншігіндегі жылжымайтын мүлік пен жер учаскелері үшін 2025 жылға есептелген мүлік салығын төлеу мерзімі аяқталады», – деді Махамбет Нұрлан.
Салықты жылжымайтын мүлік орналасқан жер бойынша төлеу қажет. Белгіленген мерзімде берешек өтелмеген жағдайда, 2 қазаннан бастап заңда көзделген шаралар қолданылады. Кешіктірілген әр күн үшін өсімпұл есептеледі. Сондай-ақ берешегі бар азаматтардың кейбір банк операцияларына шектеу қойылуы мүмкін.
Егер берешек мөлшері 1 АЕК-тен асса, белгіленген мерзім аяқталғаннан кейін салық органы салық бұйрығын шығарады. Қарыз бес жұмыс күні ішінде өтелмеген жағдайда, құжат жеке сот орындаушысына беріледі. Бұдан кейін банктегі шоттар мен мүлікке тыйым салынуы, сондай-ақ Қазақстан аумағынан шығуға шектеу қойылуы мүмкін. Сонымен қатар борышкер жеке сот орындаушысының қызмет ақысын төлеуге міндетті.
Ақмола астығы жаңа нарықтарға жол ашуда: өңір АӨК пен терең өңдеуді қалай дамытуда
Өңір агроөнеркәсіптік кешенді өндіріс көлемін арттыру, өнім сапасын жақсарту, заманауи технологияларды енгізу және экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту бағыттарын ұштастыра отырып, жүйелі түрде дамытып келеді. Бұл тәсіл Президенттің Жолдауында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және экономиканы цифрландыру бойынша айқындалған міндеттерге сәйкес келеді. Бүгінде атқарылған жұмыстың нәтижелері өңір шаруашылықтарынан тікелей көрініс табуда.
Бұған Ақмола облысының әкімі Марат Ахметжановтың Буланды ауданындағы «Даниловское и К» ЖШС егіс алқаптарына жұмыс сапары барысында көз жеткізілді. Мұнда Нидерланд, Польша, Латвия, Эстония және Солтүстік Македония елшіліктерінің өкілдері қатысқан шетелдік делегацияға облыстың аграрлық секторының мүмкіндіктері, астық сапасы және оны одан әрі өңдеудің перспективалары таныстырылды.
Биыл ақмолалық диқандар 5,2 млн тонна астық жинады. Бұл ретте әңгіме тек көлем туралы емес. Астық қабылдау кәсіпорындарына түскен астықтың 86%-дан астамы жоғары өтімді үшінші класқа жатқызылды. Ал құрамында ақуызы жоғары Hi-Pro санатындағы бидайдың үлесі 70%-ға жетеді. Дәл осындай көрсеткіштер өңірдің сыртқы нарықтардағы позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
Биылғы жаздағы күрделі ауа райы жағдайын ескерсек, жоғары сапалы өнім алу ерекше маңызды. Облыс әкімі Марат Ахметжанов атап өткендей, мұндай нәтижеге мемлекеттік қолдаудың, заманауи агротехнологиялар мен цифрлық шешімдердің үйлесуі арқасында қол жеткізілді.
Ақмола облысында «Таза Қазақстан» аясындағы ауқымды экологиялық жұмыс жалғасуда
Өңірде абаттандыру, көгалдандыру және аумақтарды тазарту бойынша жүйелі жұмыс жалғасуда. Кезекті ауқымды кезең Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасына және халықаралық World Cleanup Day – Дүниежүзілік тазалық күніне орай ұйымдастырылған экологиялық акция болды. Оған өңірдің 40 мыңға жуық тұрғыны – белсенділер, волонтерлер, мектеп оқушылары және қоршаған ортаға бейжай қарамайтын азаматтар қатысты.
Акция алаңдарының бірі Ақкөл қаласының саябағы болды. Мұнда экологиялық бастамаға қатысушылармен бірге Ақмола облысының әкімі Марат Ахметжанов ағаш отырғызды.
«Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасы табиғатқа деген құрметтің айқын көрінісіне және жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастырудың белгісіне айналды. Қоршаған ортаға қамқорлық жасау – әрқайсымыздың ортақ жауапкершілігіміз. Бүгін ағаш отырғыза отырып, біз туған өлкемізді абаттандырып қана қоймай, болашақ ұрпаққа мұра қалыптастырамыз. Мұндай бастамалардың тұрғындарды біріктіріп, жастардың табиғатқа ұқыпты қарауын қалыптастыруы маңызды», – деді Марат Ахметжанов.
Бұл күні облыстың барлық аудандары мен қалаларында экологиялық іс-шаралар өтті. Тұрғындар аумақтарды тазалап, саябақтар мен қоғамдық орындарды ретке келтіріп, аулалар мен көшелерді абаттандырды. Көгалдандыруға ерекше көңіл бөлінді – акцияға қатысушылар қарағай, шырша, терек, қайың, үйеңкі, балқарағай және түрлі бұталардың 4,6 мыңнан астам көшетін отырғызды.
Көптеген қатысушылар үшін акция таныс аумақтарды ретке келтіру мүмкіндігі ғана емес, ортақ іске өз үлесін қосу тәсіліне айналды. Волонтер Жолбарыс Қыпшақпай экологиялық мәдениет ең алдымен жеке жауапкершіліктен басталатынын атап өтті.
«Бізді «Таза Қазақстан» акциясы біріктірді. Қоршаған ортаның тазалығына қамқорлық жасау жай ғана міндет емес, әр адамның әдетіне айналуы керек. Мен үшін «Таза Қазақстан» – ең алдымен Отанға деген сүйіспеншілік, жауапкершілік және айналадағы әлемді жақсартуға деген шынайы ниет», – деді волонтер.
Бұл ретте өңірдегі экологиялық жұмыс жекелеген акциялармен шектелмейді. Көгалдандыру және абаттандыру жұмыстары тұрақты негізде жүргізіледі. Тек биылдың өзінде 2,8 мың гектар аумаққа шамамен 16 млн ағаш отырғызылды.
Соңғы жылдардағы көрсеткіштер бұдан да ауқымды. 2021-2025 жылдар аралығында Ақмола облысында 11 мың гектар аумаққа 74 млн көшет отырғызылды. Бұл көрсеткіштер көгалдандыру жұмыстарының біртіндеп өңірдің қоршаған ортасына салынатын ұзақ мерзімді инвестицияға айналып келе жатқанын көрсетеді.
Бүгінде «Таза Қазақстан» облыс тұрғындарын қарапайым, бірақ маңызды міндеттердің айналасына біріктіруде – көшелер мен қоғамдық аумақтардың тазалығын сақтау, табиғатқа қамқорлық жасау, қалалар мен ауылдарды көгалдандыру. Ал мұндай бастамаларға мектеп оқушыларының, жастардың, волонтерлердің және әртүрлі жастағы тұрғындардың қатысуы экологиялық мәдениетті бір реттік науқан ретінде емес, күнделікті өмір салтының бір бөлігі ретінде қалыптастыруға ықпал етеді.
Ақмола облысы жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін кеңейтуде
Өңірде жұмыспен қамту саласында Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру бойынша тұрақты жұмыс жалғасуда. Негізгі бағыттардың бірі – жаңа жұмыс орындарын құру және еңбек нарығында сұранысқа ие кадрларды даярлау. Жыл басынан бері өңірде 19,4 мыңнан астам жұмыс орны құрылды, ал жыл соңына дейін олардың санын 24 мыңға жеткізу жоспарлануда.
Бұл көрсеткіштердің артында өңір тұрғындары үшін нақты мүмкіндіктер тұр. Олар – жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарға жұмысқа орналасудан бастап, кәсіби оқуға және өз ісін ашуды жоспарлап отырған азаматтарды қолдауға дейінгі шаралар.
Бүгінде облыс жұмыс берушілері Enbek.kz электрондық еңбек биржасына 6 мыңнан астам бос жұмыс орнын орналастырды. Олардың жартысынан астамы жұмысшы мамандықтарға тиесілі. Дәнекерлеушілер мен газ кесушілерге, слесарьлар мен механиктерге, тас қалаушылар мен монтажшыларға, жүргізушілерге, механизаторлар мен тракторшыларға сұраныс жоғары. Сонымен қатар тәрбиешілерге, мұғалімдерге және бухгалтерлерге деген қажеттілік те сақталуда.
Мұндай сұраныс өңір экономикасының даму қажеттіліктерін көрсетеді. Сондықтан мамандарды жұмыс берушілердің нақты сұраныстарына сәйкес даярлауға ерекше көңіл бөлінеді. Жыл басынан бері 3 мыңнан астам адам кәсіби оқытудың түрлі түрлерімен қамтылды. Облыс тұрғындары «Бастау Бизнес» жобасы бойынша білім алып, skills.enbek.kz онлайн-платформасында сұранысқа ие дағдыларды меңгеріп, қысқа мерзімді курстарда, оның ішінде кәсіпорындардың өтінімдері бойынша жаңа мамандықтарды игеруде.
Әзірге тұрақты жұмыс таба алмаған азаматтар үшін субсидияланатын жұмыспен қамту тетіктері жұмыс істейді. Жыл басынан бері қоғамдық жұмыстар, әлеуметтік жұмыс орындары, жастар практикасы және «Күміс жас» жобасы арқылы 2 мыңға жуық ақмолалық жұмысқа орналастырылды.
Өз ісін ашқысы келетін азаматтарға да қолдау көрсетіледі. Биыл 104 адам жаңа бизнес-идеяларды іске асыру үшін жалпы сомасы 37 млн теңге болатын мемлекеттік гранттарға ие болды. Мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмыспен қамтуға жәрдемдесу де маңызды бағыттардың бірі болып қала береді – өңірде 434 адам жұмысқа орналастырылды.
Жұмыс іздеуде бос жұмыс орындары жәрмеңкелері маңызды рөл атқарады. Жыл басынан бері облыста 101 жәрмеңке өткізіліп, тұрғындарға жұмыс берушілермен тікелей байланысып, өзекті бос жұмыс орындары мен мемлекеттік қолдаудың қолданыстағы шаралары туралы ақпарат алу мүмкіндігі берілді.
Жалпы, облыстың еңбек нарығындағы жағдай тұрақты. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың II тоқсанында өңірдегі жұмыс күші 420 мың адамды, жұмыспен қамтылған халық саны 401 мың адамды құрады. Жұмыссыздық деңгейі 4,4%-ды құрады.
Халықпен жұмысты облыстың 17 ауданы мен үш қаласында жұмыс істейтін Еңбек мобильділігі орталығы мен мансап орталықтары жүргізеді. Олардың міндеті – азаматты кәсіби мүмкіндіктерін айқындау мен сұранысқа ие дағдыларды меңгеруден бастап, лайықты бос жұмыс орнын таңдауға және жұмысқа орналасуға дейінгі барлық кезеңде сүйемелдеу.
Осылайша, өңірде бірнеше міндет қатарынан шешілуде – жаңа жұмыс орындары құрылып, сұранысқа ие мамандар даярлануда, кәсіпкерлік бастамаларға қолдау көрсетіліп, жұмысқа орналасу мүмкіндіктері кеңейтілуде. Мұндай жұмыс облыс экономикасының дамуын өңір тұрғындары үшін нақты перспективалармен ұштастыруға мүмкіндік береді.
Қызылсуат ауылында газдандырудың бірінші кезеңі аяқталды
Целиноград ауданының Қызылсуат ауылының тұрғындары табиғи газға қол жеткізді. Елді мекенді газға қосу Ақмола облысындағы газ инфрақұрылымын кеңейтудің кезекті кезеңі болды. Ауыл тұрғындарын облыс әкімінің бірінші орынбасары Елдос Рамазанов құттықтады.
Елді мекендерді газдандыру Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша жүргізілуде. Президент табиғи газ желілерін дамытуды жеделдетіп, халықты табиғи газбен қамту деңгейін 80%-ға дейін жеткізу міндетін қойды. Целиноград ауданында бұл жұмыс кезең-кезеңімен жалғасуда. Қызылсуатты қоса алғанда, бүгінде аудандағы тоғыз елді мекен табиғи газбен қамтамасыз етілді.
Бірінші кезек аясында Қызылсуат ауылында 32 шақырым газ құбыры тартылып, бір блокты және төрт шкафтық газ реттеу пункті орнатылды. Жоба бойынша желілердің жалпы ұзындығы 65,5 шақырымды құрайды. Жыл соңына дейін аяқтау жоспарланған екінші кезек іске асырылғаннан кейін 600 абонент табиғи газға қосылу мүмкіндігіне ие болады.
«Бұл – Мемлекет басшысы айқындаған елді мекендерді газдандыру бағдарламасын ауданда іске асырудың кезекті нәтижесі. Бүгін Қызылсуат тұрғындары үшін айтулы күн. Табиғи газдың келуі – бұл тек қолайлылық пен жайлылық қана емес, сонымен қатар ауылдың дамуының жаңа кезеңі. Қазіргі уақытта ауданның 9 елді мекені табиғи газбен қамтамасыз етілді, бұл бағыттағы жұмыс жалғасын табады», – деді Елдос Рамазанов.
Ауыл тұрғындары үшін табиғи газға көшу күнделікті өмірде айтарлықтай өзгерістерді білдіреді. Атап айтқанда, үйлерді жылыту үшін отынды алдын ала дайындау қажеттілігі жойылады. Қызылсуат ауылының тұрғыны Гүлнар Сұлтанбекова жаңа қосылымның жергілікті тұрғындар үшін маңызды оқиға болғанын атап өтті.
«Біз үшін бұл шынымен де маңызды оқиға. Газ күнделікті өмірімізді айтарлықтай жеңілдетіп, тұрмысымызды ыңғайлы етеді. Енді отын дайындау мәселесін үнемі ойлап жүрудің қажеті жоқ. Ауылымызда жайлы өмір сүруге жағдай жасалғанына өте қуаныштымыз. Тұрмысымыз біртіндеп жақсарып, ауылымыздың дамып келе жатқанын сезініп отырмыз», – деді ол.
Тұрғындардың жекелеген санаттары үшін әлеуметтік қолдау шаралары қарастырылған. Әлеуметтік осал азаматтар тұтынылған газ көлеміне 20%-ға дейін жеңілдік ала алады. Ал табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасыларға тұрғын үйді газға қосу үшін 70 АЕК мөлшерінде біржолғы әлеуметтік көмек көрсетіледі.
Қызылсуат ауылын газдандыру 39 елді мекенді табиғи газбен қамтамасыз етуге бағытталған «Сарыарқа» магистральдық газ құбыры жобасының бірінші кезеңіне кіреді. Жыл басынан бері жүйеге Қосшы қаласы, сондай-ақ Қараөткел және Қаражар ауылдары қосылды. Нәтижесінде 99,4 мың адам табиғи газға қол жеткізді.
Целиноград ауданының басқа да ауылдарында жұмыс жалғасуда. Қазіргі уақытта Ақмол, Қабанбай батыр, Өтеміс, Қызылжар, Нұресіл және Қажымұқан ауылдарын газдандыру бойынша жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде. Осы жобалар іске асырылғаннан кейін тағы шамамен 30 мың тұрғын табиғи газға қол жеткізе алады.
Ақмола облысы үнді бизнесімен ынтымақтастықты кеңейтуде
Өңір үнді компанияларымен ынтымақтастықты кеңейтіп, бірлескен жобаларды іске асырудың жаңа мүмкіндіктерін қарастыруда. Ынтымақтастықтың перспективалы бағыттары Ченнай қаласында өткен «Қазақстан – Үндістан 2026» бизнес-форумында талқыланды. Іс-шараға екі елдің мемлекеттік органдары, даму институттары мен бизнес өкілдерінен 300-ден астам адам қатысты.
Инвестициялық әріптестікті дамыту Мемлекет басшысының инвестициялар тарту тәсілдерін жаңарту жөніндегі тапсырмасына сәйкес келеді. 2025 жылғы Жолдауында Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа инвестицияларды ең алдымен өңдеу өнеркәсібіне бағыттауды, сондай-ақ бюрократия мен функциялардың қайталануын азайту үшін инвесторлармен жұмыс істеу жүйесін қайта қарауды тапсырды.
Форум аясында Ақмола облысы әкімінің орынбасары Ернар Жаркешов өңірдің мүмкіндіктерін таныстырды. Ол Үндістанмен ынтымақтастықтың неғұрлым перспективалы бағыттары қатарында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу, тамақ өнеркәсібі, машина жасау, жабдықтар өндірісі, туризм, логистика және инфрақұрылымды атады.
«Біз үшін форумның қорытындысы тек жаңа таныстықтармен шектелмей, нақты жобалар, серіктестер және алдағы қадамдардың нақты тізімімен бекітілуі маңызды», – деді Ернар Жаркешов.
Келіссөздер нақты уағдаластықтарға ұласты. «ECO-Dump» ЖШС үндістандық Green City Biotech және Enhanced Bio Fuels and Technologies Pvt. Ltd. компанияларымен меморандумдарға қол қойды. Бірлескен жұмыс биотын және био тыңайтқыштар өндіру, биомассаны қайта өңдеу, агротехнологияларды енгізу және тозған жерлерді қалпына келтіру бағыттарында жүргізіледі.
Жеке бағыттардың бірі – машина жасау саласы. Kazrost Engineering Ltd және Aqmola Beton Industry компаниялары үндістандық TAFE компаниясымен одан әрі ынтымақтастық орнату және Қазақстан нарығына арналған тракторлар өндірісін оқшаулау бойынша уағдаластыққа қол жеткізді. Сонымен қатар туризм және білім беру салаларындағы байланыстар да дамып келеді: Қазақстанның балалар-жасөспірімдер туризмі және демалысы қауымдастығы мен Blueberry Travel Group, сондай-ақ Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті мен Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences арасында меморандумдарға қол қойылды.
Бүгінде Ақмола облысында жалпы құны 392 млрд теңге болатын 158 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Оларды іске қосу 3 мыңнан астам жұмыс орнын құруды көздейді. Жаңа өндірістерді орналастыру үшін өңірде республикалық маңызы бар AQMOLA индустриялық аймағы және үш өңірлік алаң – Көкшетау, Степногорск және Зеренді ауданында жұмыс істейді.
Көкшетауда «Шабыт» көркемсурет мектебінің жаңа ғимараты ашылды
Көкшетау қаласында «Шабыт» көркемсурет мектебі ғимаратының реновациясы аяқталды. 1965 жылы салынған ескі ғимараттың орнына 360 оқушыға арналған заманауи оқу кешені бой көтерді.
Мәдениет саласын дамыту және балалардың шығармашылық білім алуына жағдай жасау – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін өңірлердегі мәдениетті дамытуға және өнермен айналысу үшін заманауи жағдай жасауға ерекше көңіл бөлуді тапсырған болатын.
Ескі мектеп ондаған жылдар бойы Көкшетаудың мәдени өмірінің бір бөлігіне айналып, жас суретшілердің бірнеше буынын тәрбиеледі. Алайда техникалық тексеру нәтижесінде ғимараттың күрделі жаңғыртуды қажет ететіні анықталды: мамандар көтергіш конструкциялардың ақауларын және инженерлік желілердің тозуын анықтады. Жаңа ғимараттың құрылысы өткен жылдың қазан айында басталып, 11 айдың ішінде аяқталды.
Енді оқушылардың қарамағында кең шеберханалар мен кабинеттер, көрме аймағы, күту орындары, терраса және сабақ өткізуге арналған басқа да бөлмелер бар. Панорамалық терезелер табиғи жарықтың мол түсуін қамтамасыз етеді, бұл әсіресе сурет пен кескіндеме сабақтары үшін маңызды. Мектепте балалар сурет, кескіндеме, композиция, мүсін, бейнелеу өнерінің тарихы және компьютерлік графиканы оқиды.
«Біздің барлық тілегіміз ескерілді. Бөлмелердің биіктігі, эргономикасы мен жарықтандырылуы жағынан бұл ғимаратты Өнер академиясымен салыстыруға болады. Мұнда барлық қажетті кабинеттер мен шеберханаларды орналастыра алдық, ал жабдықтардың басым бөлігі жаңадан сатып алынды. Балалар бұл жерге таңданыспен кіреді – мұндай кеңістік туралы суретшілер ғана армандай алады, тіпті ересек суретшілер үшін де бұл үлкен мүмкіндік», – деді мектеп директоры Юлия Желобкова.
Марат Ахметжанов балалардың шығармашылық тұрғыда дамуына заманауи жағдай жасаудың болашақ ұрпақты қалыптастырумен тікелей байланысты екенін атап өтті.
«Біздің міндетіміз – өскелең ұрпақтың сапалы білім алуына, шығармашылықпен айналысуына және өз талантын жүзеге асыруына барлық жағдай жасау. Осы қабырғалардың ішінде Ақмола облысы мен бүкіл Қазақстанның атын шығаратын болашақ суретшілер өсетініне сенімдімін», – деді әкім.
Жоба «KOKSHE» ӘКК» АҚ үйлестіруімен инвестициялық модель аясында жүзеге асырылды. Өңір басшысы мектепке қолдау көрсету мақсатында ұжымға заманауи автобусқа сертификат табыстады. Автобус оқушылар мен педагогтердің көрмелерге, байқауларға және басқа да шығармашылық әрі білім беру іс-шараларына баруы үшін пайдаланылады.
Робот-ит және «Болашаққа билет»: Бурабай ауданында есірткіге қарсы акция өтті
«Заң мен тәртіп» тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде Бурабай ауданына Қазақстан Республикасы ІІМ есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитетінің делегациясы келді. Сапар тақырыптық пойыздың жүрісі аясында өтті және бірден бірнеше профилактикалық алаңдарды біріктірді. Бурабай станциясында делегацияны полиция, жергілікті атқарушы органдар мен еріктілер қарсы алды. Пойыздың қатысушылары мен жолаушыларына арнайы дайындалған парақшалар символдық «Болашаққа билет» форматында таратылды. Оларда профилактикалық ақпарат, сондай-ақ кеңес пен көмек сұрауға болатын қызметтердің байланыс телефондары жазылған. Келесі алаң интербелсендіформатта ұйымдастырылған оқушылармен кездесу болды. Жастар алдында Қазақстан Республикасы ІІМ есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл Комитеті басқармасының бастығы полиция полковнигі Бақытжан Әмірханов сөз сөйледі. Дәстүрлі дәрістің орнына қатысушыларға ашық диалог, тақырыптық ойындар және өмірлік жағдайларды талдау ұсынылды. Негізгі назар саналы таңдауға, өз іс-әрекеттерінің салдарын бағалай білуге және есірткінің заңсыз айналымына қарсы тұруға аударылды. Бағдарлама Щучинск қалалық саябағында жалғасты, онда “Саналы таңдау. Болашаққа билет” есірткіге қарсы акциясы өтті. Оның қатысушылары балалар, жасөспірімдер, жастар және қала тұрғындары болды. Ұйымдастырушылар әр жас тобы үшін профилактикалық ақпаратты түсінікті және қол жетімді түрде жеткізуге тырысты. Қызметтік-іздестіру итінің жұмысын көрсету жас қатысушылардың ерекше қызығушылығын тудырды. Кинологтар төрт аяқты полиция көмекшілерінің тыйым салынған заттарды анықтау міндеттерін қалай орындайтынын көрсетті. Тартымдылықтың тағы бір нүктесі робот-ит болды, онымен қатысушылар белсенді суретке түсті. Акция барысында тақырыптық ойындар, викториналар мен конкурстар өткізілді. Жеңімпаздар сыйлықтармен марапатталды, ал бас жүлде велосипед болды. Сапар есірткі құқық бұзушылықтарының алдын алу саласында жұмыс кездесуімен және тәжірибе алмасумен аяқталды. Комитет өкілдері өңірде жүргізіліп жатқан жұмыстармен танысты, қолданылатын профилактикалық форматтарды талқылады және осы қызметті одан әрі жетілдіру жөнінде ұсыныстар берді.
Дипфейктер қазақстандықтарды жалған инвестициялық платформаларға тартуда
Әлеуметтік желілерде танымал кәсіпкерлердің, тележүргізушілердің және қоғам қайраткерлерінің бейнесін пайдаланып, азаматтарды жалған инвестициялық платформаларға шақыратын алаяқтық схемалар көбейіп келеді.
Қазақстанның Бас прокуратурасы дипфейктер мен жалған жасанды интеллект платформалары қолданылатын инвестициялық алаяқтық схемалардан сақ болуға шақырады. Соңғы бір жарым айда елімізде осындай 119 факт тіркелген.
Алаяқтар TikTok, Instagram, YouTube және басқа да әлеуметтік желілерде жоғары табыс уәде ететін жарнамаларды таратады. Роликтерде белгілі адамдардың бейнесі мен дауысы қолданылуы мүмкін. Алайда экрандағы танымал тұлға бұл жобаны шын мәнінде жарнамаламауы ықтимал.
Алаяқтық схемасы қалай жұмыс істейді?
Әдетте азамат әлеуметтік желіден инвестиция, трейдинг немесе жасанды интеллект арқылы табыс табу туралы бейнеролик көреді. Жарнамадағы сілтемеге өтіп, телефон нөмірін қалдырады.
Осыдан кейін оған «менеджер» немесе «қаржы сарапшысы» хабарласып, инвестициялық шот ашуды және бастапқы қаражат аударуды ұсынады.
Жеке кабинетте ақшаның өсіп жатқаны көрсетіледі. Алайда экрандағы пайда нақты инвестиция жасалғанын білдірмейді.
Кейін азаматтан қосымша ақша салу, комиссия, салық, сақтандыру немесе қаражатты «шығаруды бұғаттан шығару» үшін төлем жасау талап етілуі мүмкін.
Мамандардың басты ескертуі: өз ақшаңызды қайтару үшін қосымша қаражат аудармаңыз.
Бас прокуратура келтірген мысалдардың бірінде Талдықорған тұрғыны Instagram желісіндегі трейдинг туралы жарнамаға сеніп, үшінші тұлғалардың шоттарына 7 млн теңгеден астам ақша аударған. Жалған электрондық әмиянда қаражат пен дивидендтер көрсетілгенімен, әйел ақшасын қайтара алмаған. Қазіргі уақытта факт бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізілуде.
Жалған инвестициядан қалай сақтануға болады?
Ақша аудармас бұрын:
компанияның нақты заңды тұлға екенін тексеріңіз;
оның қажетті лицензиялары мен рұқсаттарының бар-жоғын ресми дереккөздерден анықтаңыз;
инвестициялық ұсынысты өзіңіз іздеп, бірнеше тәуелсіз дереккөзден салыстырыңыз;
белгісіз адамның картасына немесе жеке шотына ақша аудармаңыз;
«кепілдендірілген», «өте жоғары» немесе «тәуекелсіз» табыс туралы уәделерге сақтықпен қараңыз;
тек жарнамадағы сілтемеге сенбеңіз.
Дипфейкті тек бейненің сапасына қарап анықтау да қиын. Кейбір жағдайда ерін мен дыбыстың сәйкес келмеуі, табиғи емес мимика, бет әлпетінің бұлыңғырлығы сияқты белгілер байқалуы мүмкін. Бірақ заманауи жасанды интеллект технологиялары өте шынайы бейнелер жасауға мүмкіндік береді.
Сондықтан басты сұрақ «Бұл видео шынайы ма?» емес, «Мұндай инвестициялық ұсыныс шынымен бар ма және оны кім ұсынып отыр?» болуы керек.
Егер ақша аударып қойған болсаңыз
Қосымша төлем жасамаңыз. Дереу банкке ресми арна арқылы хабарласып, күдікті операция туралы мәлімдеңіз.
Сонымен қатар хат алмасуларды, телефон нөмірлерін, сайт сілтемелерін, жарнамаларды, скриншоттарды, түбіртектерді және ақша аударылған шоттардың деректемелерін сақтап қойыңыз.
Алаяқтық фактісі бойынша құқық қорғау органдарына, соның ішінде 102 нөміріне хабарласу қажет.
Күдікті жарнаманы әлеуметтік желідегі «Шағымдану» функциясы арқылы белгілеу де маңызды.
Есте сақтаңыз: танымал адамның бейнесі, дауысы немесе белгілі компанияның логотипі инвестициялық ұсыныстың шынайылығын растамайды. Ақша аудармас бұрын компанияны, лицензияны, инвестициялау шарттарын және қаражат алушының деректерін міндетті түрде тексеріңіз.
Ақмола облысында тұтынушылардан мыңнан астам өтініш түскен
Биыл тоғыз айда Ақмола облысының Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне 1005 өтініш түскен. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 22%-ға көп. Өтініштердің жартысынан астамы бөлшек саудаға, тағы 12%-ы электронды саудаға қатысты. Бұл туралы брифингте департамент басшысы Самат Сайдалин мәлімдеді.
Тұрғындар көбіне сапасыз тауарларға, ақауы бар тұрмыстық техника мен көліктерге шағымданған. Онлайн сауда саласында WYP интернет-дүкеніне қатысты департаментке 63 өтініш түскен. Сатып алушылар ұялы телефондар мен тұрмыстық техниканың ақысын төлегенімен, тапсырыстарын белгіленген мерзімде алмаған. Жалпы өтініштердің 83%-ы ведомствоның құзыреті аясында қанағаттандырылған.
«Біздің міндетіміз – нақты шағымды шешіп қана қоймай, кәсіпкерлердің тұтынушылар алдындағы жауапкершілігін қалыптастыру. Тұрғындар өз құқықтарын біліп, көмек сұраудан қорықпауы маңызды», – деді Самат Сайдалин.
Жыл басынан бері 120 кәсіпкер әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Заң бұзушылықтардың басым бөлігі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына белгіленген сауда үстемесінің шектен асуына байланысты. Сондай-ақ баға көрсеткіштерінің болмауы, сөредегі және кассадағы бағаның сәйкес келмеуі анықталған. «Сапалы Өнім» тұжырымдамасы аясында мамандар тауарлардың 22 түрін зерттеді. Тексеру нәтижесінде талаптарға сәйкес келмейтін өнімдер сауда айналымынан алынды.
Тұтынушылар құқықтары бұзылған жағдайда «Е-tutynushy» және «Е-otinish» қосымшалары арқылы Департаментке жүгіне алады. Сондай-ақ 50-29-89 жедел желі нөмірі арқылы кеңес алуға болады.
