Page 20 of 260

Қазақтың ұлттық ит тұқымдары – тазы мен төбет күні құтты болсын!

Тазы – жүйрік аңшы ит, ал төбет – сенімді қорғаушы әрі адал серік. Бұл тұқымдар қазақ халқының мәдени мұрасының ажырамас бөлігі болып табылады.

Тазы – қазақ даласының жүйрігі, төбет – шаңырақтың берік күзетшісі. 🐾

Ғасырлар бойы халқымызбен бірге өмір сүрген бұл асыл тұқымдар ұлттық мұрамыздың ажырамас бөлігі.

Қазақы тазы мен төбет күні – ұлттық ит тұқымдарының тарихы мен ерекшелігін дәріптеуге арналған күн.

Тазы – жүйріктігімен, төбет – күші мен қырағылығымен танылған. Бұл тұқымдар қазақ халқының тұрмыс-тіршілігімен ғасырлар бойы бірге қалыптасып, ұлттық мәдениеттің бір бөлігіне айналды.

Ақмола облысында қызылша ауруы азайып келеді

Ақмола облысында жеті айдың қорытындысы бойынша эпидемиологиялық жағдай тұрақты. Өңірде бірқатар инфекциялық аурулардың таралуы төмендеген, соның ішінде қызылша бойынша көрсеткіш азайған. Алайда балалар арасында көкжөтел жағдайларының өсуі вакцинацияның уақтылы жүргізілуі әлі де өзекті екенін көрсетіп отыр, деп хабарлайды Өңірлік коммуникациялар қызметі.

Вакцинамен басқарылатын инфекциялар бойынша эпидемиологиялық жағдай және иммундаудың тиімділігі туралы брифингте Ақмола облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшысы, облыстың бас мемлекеттік санитариялық дәрігері Серік Омарханов айтып берді.

Жеті айда облыста полиомиелит, сіреспе, дифтерия, гемофильді инфекция және қызамық жағдайлары тіркелмеген. Сонымен қатар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда қызылшамен сырқаттану шамамен 20%-ға, желшешекпен — үштен бірге жуық, А вирустық гепатитімен сырқаттану 40%-ға төмендеген.

Серік Омархановтың айтуынша, мұндай динамика көп жағдайда ұзақ жылдар бойы жүргізіліп келе жатқан иммунопрофилактиканың нәтижесі.

«Көптеген қауіпті инфекциялардың болмауы — кездейсоқтық емес және олардың біржола жойылғанын білдірмейді. Бұл — көп жылдық иммунопрофилактиканың нәтижесі», — деп атап өтті облыстың бас мемлекеттік санитариялық дәрігері.

Вакцинацияның тиімділігін В вирустық гепатитіне қатысты көрсеткіштерден анық көруге болады. Егер 1998 жылы аурушаңдық 100 мың тұрғынға шаққанда 29 жағдайға жуық болса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 0,09 жағдайға дейін төмендеген. Яғни аурушаңдық 300 еседен астам азайған.

Сонымен қатар қызылша халық арасында әлі де таралуда. Жеті айда 181 жағдай тіркелсе, өткен жылдың осы кезеңінде 225 жағдай болған. Осылайша аурушаңдық шамамен 20%-ға төмендеген. Науқастардың жартысына жуығы — 19 жастан асқан ересектер, үштен біріне жуығы — жасөспірімдер. Науқастардың жартысынан көбінің вакцинация мәртебесі белгісіз болған. Ал вакцина алмағандардың арасында профилактикалық екпеден бас тарту негізгі себептердің бірі болған.

Қызылшаға қарағанда көкжөтел бойынша кері динамика байқалады. Жыл басынан бері облыста 11 жағдай тіркелген, ал 2025 жылдың сәйкес кезеңінде 7 жағдай болған.

Ауырғандардың 90%-дан астамы — бес жасқа дейінгі балалар. Олардың шамамен 40%-ы — бір жасқа толмаған сәбилер.

Мамандарды балалардың вакцинация мәртебесі де алаңдатады. Көкжөтелмен ауырған балалардың 80%-дан астамы ата-аналарының бас тартуына байланысты вакцина алмаған. Сонымен қатар науқастардың 90%-дан астамы мектепке дейінгі ұйымдарға бармаған.

«Инфекция отбасында да, күнделікті қарым-қатынас кезінде де жұғады. Сондықтан қауіп тек балабақшаға немесе мектепке барумен байланысты деп санау қате», — деді спикер.

Қызылша мен көкжөтел жағдайлары анықталған кезде мамандар эпидемиологиялық тексеру жүргізіп, байланыста болған адамдардың шеңберін анықтайды, вакцинация мәртебесін тексереді және қажет болған жағдайда қызылшаға қарсы шұғыл иммундауды ұйымдастырады.

Мамандардың айтуынша, вакцинацияның арқасында қол жеткізілген аурушаңдықтың төмен деңгейін инфекциялардан біржола құтылу деп қабылдауға болмайды. Екпе алумен қамтудың төмендеуі иммундық қорғанысы жоқ адамдардың санын арттырып, жаңа ошақтардың пайда болу қаупін күшейтеді.

«Вакцинация — бұл тек жеке қорғаныс емес, сонымен қатар әр адамның отбасының, балалар ұжымының және тұтас қоғамның қауіпсіздігіне қосқан үлесі», — деп атап өтті Серік Омарханов.

Орталық коммуникациялар қызметінің Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы 2026 жылдың тамыз айында теріске шығарылған жалған ақпараттарға шолу дайындады. https://t.me/JAQortcomkz/272

Құрылтай депутаты Айдос Сарым астарға немесе жиын-тойға кешігіп келгенде, жұрттың бәрін аралап, жеке-жеке амандасу мәдениетін сөз қылды. Ол мұндай әдетті заңмен емес, қоғамдық ұят пен ортаның әдебі арқылы реттеу керек екенін айтады. Кешіккен адам жұрттың мазасын алмай, алыстан жалпы амандасып, өз орнына тыныш отыруы тиіс. Ал жақын араласатын немесе құрметті адамдармен жиын үзілісінде немесе тарағанда жеке амандасқан жөн.

Құрылтай депутаты Айдос Сарым қоғамдық және жеке психологиядағы «виктимизация» феноменіне тоқталды. Оның айтуынша, басынан қиындық немесе қиянат өткерген адам өзін үнемі кінәлап, барлық энергиясын кек алуға немесе қорғануға жұмсап, өзін-өзі әлсіретуі мүмкін. Салыстырмалы түрде, ажырасқан отбасыда өскен балалардың бұл жағдайды қайталауға бейім болатыны сияқты, кейбір ұлттар да өз тарихындағы қиындықтарды идеяға айналдырып, айналасының бәрін жау көре бастайды. Өзін тек құрбан санайтын, мұңды әрі қорғаныс позициясындағы психологиямен елдегі үлкен реформаларды, экономикалық мақсаттар мен цифрлы мемлекет құруды жүзеге асыру мүмкін емес. Президенттің көздеген басты идеясы – осы ішкі психологиялық кедергіні еңсеріп, даму жолына түсу.

Құрылтай депутаты Айдос Сарым тарихты, оның ішінде қасіретті беттерін, кек алу немесе өкпе-ренішті сақтап қалу үшін емес, одан сабақ алып, өткен қателіктерді қайталамау үшін зерттеу қажет екенін атап өтті. Оның пікірінше, үнемі жеңілістер мен қайғылы оқиғаларға басымдық беру қоғамда құрбан психологиясын қалыптастырып, өз күшіне деген сенімсіздікке әкеледі. Сондықтан жастарды қазақ халқының жасампаз, өзге ұлттармен бәсекеге қабілетті ұлт екеніне сеніммен тәрбиелеу маңызды. Сондай-ақ тарих пен әдебиетке деген көзқарасты қайта қарап, кеңестік кезеңнен қалған өзімізді төмендететін стереотиптерден арылу қажет. Негізгі ойы – тарих қоғамның өткенге байланып қалуына емес, одан сабақ алып, болашаққа сеніммен қадам басуына қызмет етуі керек.

⭐️Атом саласы — бұл тек технология мен энергия емес. Бұл — білім, идея және болашаққа деген ұмтылыс.

Бүгінгі кейіпкеріміз — «ҚАЭС» ЖШС энергетика тобының жетекші инженері Асет Торғаев.

Асет Томск политехникалық университетін «Физикалық қондырғылар электроникасы және автоматикасы» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 2006 жылы Калинин АЭС-інде бастап, автоматика және өлшеу құралдарына қызмет көрсету жөніндегі электр слесарінен I санатты инженерге дейінгі кәсіби жолдан өтті. Сондай-ақ Калинин АЭС-інің 4-энергоблогын салу жұмыстарына белсенді қатысты.

Қазақстанға оралғаннан кейін Өскемен ЖЭО-да еңбек жолын жалғастырды. Ал 2023 жылдан бері Асет Торғаев «ҚАЭС» ЖШС-де қызмет атқарып келеді.

Атом энергетикасындағы тәжірибесі мол маманның кәсіби жолы — «Атом маманы» рубрикасында.

Тарихи сана мен білім – қоғамдық жауапкершіліктің негізі

Қоғамдағы масылдық психологиядан арылып, «Мемлекет маған не береді?» емес, «Мен мемлекетке не бере аламын?» деген ұстанымды қалыптастыруда тарихи сана мен білімнің маңызы зор.

Тарихшы Еркін Әбілдің сөзінше, ел басынан ауыр кезеңдер өткенде де қазақ қоғамы рухани бағытынан жаңылған жоқ. «Зар заман» кезеңінен кейін Абайдың ғылым мен білімге үндеген ойлары жаңа жол көрсетті. Бүгінде де осы құндылықтар қоғамның дамуына негіз болуы тиіс.

Ал білім сарапшысы Нұрбек Ерікұлы Қазақстандағы жалпы орта білімнің 100 пайызы тегін әрі міндетті екенін атап өтті. Оның пікірінше, сапалы білімге қолжетімділік – азаматтың өз мүмкіндігін арттырып, қоғамға пайда әкелуіне жол ашатын маңызды фактор.