Page 3 of 258

«Әділет» партиясы фракциясының депутаттық сауалы Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрі А.О. Қырықбаевқа жолданады.

Құрметті Арман Оразбайұлы!
Президент реформалары елдің саяси, экономикалық және қоғамдық дамуына жаңа мүмкіндіктер ашып, бәсекеге қабілетті ұлт қалыптастыруды көздейді.
Алайда жаңа заңдар мен жаңғырған мемлекеттік институттардың өзі жеткіліксіз. Реформалардың орнықтылығы қоғамдағы ортақ құндылықтарға, азаматтардың заңға құрметіне, мемлекетке деген сенімі мен жеке жауапкершілігіне байланысты.
Осы уақытқа дейін біз конституциялық құндылықтарды құқықтық тұрғыдан бекітуге, қорғауға және оларға кепілдік беруге басымдық бердік. Ендігі міндет – сол құндылықтарды азаматтың санасына, мінез-құлқына және күнделікті өміріне орнықтыру. Өйткені Конституцияның қуаты оның нормаларының сақталуымен ғана емес, ондағы құндылықтардың азаматтың ішкі ұстанымына айналуымен де өлшенеді.
«Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасында айқындалған әділет, заңға бағыну, жауапкершілік, еңбекқорлық, прогресс және патриотизм қоғамдық қатынастардың нақты қағидаларына айналуы тиіс. «Заң және Тәртіп», «Таза Қазақстан», «Адал азамат» бастамаларын да бір-бірінен бөлек науқандар емес, ортақ құндылықтар жүйесінің құрамдас бөліктері ретінде қарастырған жөн.
Әлемдік тәжірибе де конституциялық мәдениеттің тек құқықтық нормалар арқылы қалыптаспайтынын көрсетеді. Германияда конституциялық құндылықтарды қорғау демократиялық құқықтық мемлекеттің маңызды негіздерінің бірі ретінде қалыптасқан. Сингапур ұлттық бірегейлік пен азаматтық жауапкершілікті ортақ құндылық ретінде білім беру жүйесі арқылы орнықтырады. Финляндия азаматтық білім, медиасауаттылық пен сыни ойлау арқылы ортақ құндылықтардың күнделікті өмірде көрініс табуына мән береді. Бұл тәжірибелерге ортақ қағида – құндылықтарды декларация немесе ұран деңгейінде қалдырмай, мемлекеттік саясат пен қоғамдық өмірдің нақты мазмұнына енгізу.
Цифрлық мемлекет жағдайында бұл мәселе жаңа мазмұнға ие болуы тиіс.
Осыған байланысты:

1. Конституциялық құндылықтарды қоғамда орнықтырудың мазмұны мен тәсілдерін жаңартып, оларды білім беру, мәдениет, БАҚ және цифрлық коммуникация салаларында іске асырудың нақты тетіктерін әзірлеуді;
2. Конституциялық құндылықтардың қоғамдық санада қаншалықты орныққанын, азаматтардың оларды қалай қабылдайтынын және күнделікті мінез-құлқында қалай көрініс табатынын тұрақты зерделейтін ғылыми-сараптамалық жүйе қалыптастыруды;
3. Конституциялық құндылықтарды ішкі саясаттың барлық бағыттарына енгізудің бірыңғай тәсілін әзірлеп, мемлекеттік бағдарламалар мен жобаларды жоспарлау және бағалау кезінде олардың құндылықтық мазмұны мен қоғамға ықпалын міндетті өлшем ретінде белгілеуді ұсынамын.
   Депутаттық сауалға заң талаптарына сәйкес мерзімде жауап жолдауыңызды сұраймыз. «Әділет» партиясы Фракциясының депутаттары

Атбасарда қайта жаңғырту жұмыстарынан кейін теміржол вокзалы ашылды Атбасар қаласында қайта жаңғыртудан кейін теміржол вокзалының ресми ашылу салтанаты өтті. Іс-шараға Ақмола облысының әкімі Марат Ахметжанов, ҚР Көлік министрлігі Теміржол және су көлігі комитетінің төрағасы Нұржан Келбұғанов, «ҚТЖ» ҰК» АҚ мен мердігер ұйымның өкілдері, қала тұрғындары қатысты.

Ашылу салтанатында сөз сөйлеген Нұржан Келбұғанов еліміздің жолаушылар теміржол инфрақұрылымын жаңғыртудың маңыздылығын атап өтті.

«Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қазақстанда 124 теміржол вокзалын реконструкциялау және жаңғырту бойынша ауқымды бағдарлама жүзеге асырылуда. Ақмола облысында жұмыстардың елеулі көлемі жүргізілуде, мұнда бағдарлама 16 теміржол вокзалын қамтиды. Бұл – республика өңірлері арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Аталған жобаның іске асырылуы жолаушылар үшін неғұрлым қолайлы жағдайлар жасап, қызмет көрсету сапасын арттыруға ықпал етеді», – деді Нұржан Келбұғанов.

Атбасар станциясының теміржол вокзалы 1956 жылы салынған. Жоба аясында бұрынғы ғимарат бұзылып, оның орнына жаңа заманауи вокзал кешені салынды. Ғимараттың ішкі бөлмелері толық жабдықталып, инженерлік коммуникациялар жаңартылды, шатыр мен қасбетті орнату жұмыстары жүргізілді, перрон қайта жаңғыртылып, іргелес аумақ абаттандырылды. Нәтижесінде вокзал кешенінің аумағы 661 шаршы метрден 823 шаршы метрге дейін ұлғайды.

Нысанның қауіпсіздігі мен қолжетімділігіне ерекше көңіл бөлінді. Жаңа эвакуациялық шығу жолдары жабдықталып, өрт қауіпсіздігі талаптарына сай есіктер орнатылды. Қозғалысы шектеулі азаматтар үшін пандус қарастырылды.

Атбасар станциясының вокзалы 3-санатты вокзалдарға жатады. Тәулігіне орта есеппен 310 жолаушыға қызмет көрсетіледі. Станция арқылы Қазақстанның Астана, Қостанай, Семей, Қарағанды, Ақтөбе, Орал, Маңғыстау және басқа да қалаларымен теміржол қатынасын қамтамасыз ететін 16 жолаушылар пойызы өтеді.

Вокзалды қайта жаңғырту жолаушыларға қызмет көрсету сапасын арттыруға, сондай-ақ келушілер үшін қолайлы әрі қауіпсіз жағдай жасауға бағытталған.

Дженсен Хуанг алғаш рет Қазақстанға келеді

NVIDIA компаниясының негізін қалаушы әрі бас директоры Дженсен Хуанг біздің шақыруымызбен Қазақстанға алғаш рет келіп, Астанадағы AI Month айлығының арнайы қонағы болады.

Astana Hub қолдауымен өтетін AI Month ЖИ мамандарын, әзірлеушілерді, стартаптар мен технология саласының өкілдерін біріктіреді.

Айлық 23 қыркүйекте HackAlem AI хакатонымен басталады. Қатысушылар NVIDIA технологиялық ресурстарын пайдаланып, өздерінің ЖИ шешімдерін әзірлей алады.

2–3 қазанда AI & Digital Bridge 2026 халықаралық форумы өтеді. Ал 23 қазанда айлық Дженсен Хуангтың қатысуымен қорытындыланады. Alem.ai орталығында ЖИ-дің болашағы, технологиялық үрдістер, мамандар даярлау және Орталық Еуразияның мүмкіндіктері талқыланады.

🇰🇿 Қазақстанның мақсаты — Орталық Еуразиядағы ЖИ таланттары мен озық технологиялар тоғысатын орталыққа айналу. Бұл бағытта мамандар даярлау, технологиялық кәсіпкерлікті қолдау және қажетті инфрақұрылымды дамыту жұмыстары жүргізілуде.

АЛЕКСЕЙ ЛУЦЕНКО АЛТЫН ДУБЛЬ ЖАСАП, АЗИЯ ОЙЫНДАРЫНЫҢ АЛТЫ ДҮРКІН ЧЕМПИОНЫ АТАНДЫ

🇰🇿🥇 Қазақстандық велошабандоз Алексей Луценко Айти–Нагояда (Жапония) өтіп жатқан ХХ жазғы Азия ойындарында екінші алтын медалін жеңіп алды.

Қазақстан ұлттық құрамасының көшбасшысы тасжолдағы велоспорттан ерлер арасындағы 160,5 шақырымдық топтық жарыста мәреге бірінші болып жетті. Луценконың нәтижесі – 4 сағат 13 минут 11 секунд.

Қазақстан құрамасының спортшылары бұл жарыста тұғырдың алғашқы екі сатысына көтерілді. Евгений Федоров Алексей Луценкодан 1 минут 58 секундқа қалып, күміс медаль иеленді. Қола жүлде Жапония өкілі Юхэй Тодомеге бұйырды. Тағы бір қазақстандық Николя Винокуров жарысты жетінші орында аяқтады.

Бұл – Алексей Луценконың биылғы Азия ойындарындағы екінші алтын жүлдесі. Бұған дейін, 20 қыркүйекте қазақстандық спортшы жекелей сын жарысында топ жарып, 41 минут 24,05 секунд нәтижемен чемпион атанған болатын.

Осылайша, Алексей Луценко Азия ойындары-2026 додасында алтын дубль жасап, құрлықтық додадағы чемпиондық атақтарының санын алтыға жеткізді.

Қазақстандық велошабандоз Азия ойындарына төртінші рет қатысып отыр. Ол алғашқы алтынын 2014 жылы Инчхонда жекелей сында жеңіп алды. 2018 жылы Джакартада өткен Азия ойындарында Луценко жекелей және топтық жарыста екі алтын медаль иеленді. Ханчжоудағы Азия ойындарында жекелей сында тағы да чемпион атанып, топтық жарыста күміс жүлде жеңіп алды. Енді Жапонияда спортшы өз жүлде қоржынына тағы екі алтын медаль қосты.

Айта кетейік, Луценко Азия ойындарындағы топтық жарыста бұған дейін 2018 жылы да чемпион атанған.

Ерлер арасындағы топтық жарыстың қорытындысы бойынша Қазақстан құрамасы бірден екі жүлдеге ие болды – Алексей Луценко алтын, Евгений Федоров күміс медаль жеңіп алды.

Еңбек ететін адамның әлеуметтік қорғалуы: еңбек құқықтарынан зейнетақы кепілдіктеріне дейін

Жыл сайын қыркүйектің соңғы жексенбісінде Қазақстанда “Еңбек күні” аталып өтеді. Бұл әр адамның өміріндегі еңбектің маңыздылығын және азаматтардың еңбек және әлеуметтік құқықтарын сақтаудың маңыздылығын еске түсіруге себеп.

Ресми жұмысқа орналасу — бұл тек жалақы алу мүмкіндігі ғана емес. Ол жұмыскердің заңнамада көзделген еңбек және әлеуметтік кепілдіктерге ие болуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ болашақ зейнетақымен қамсыздандырудың негізін қалыптастырады.

Еңбек құқықтары: Әрбір жұмыскердің қауіпсіз еңбек жағдайларына, еңбегіне уақтылы және тиісті ақы төленуіне, демалуға, жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына және еңбек заңнамасында көзделген басқа да кепілдіктерге құқығы бар.

Егер еңбек құқықтары бұзылған жағдайда, азамат өзінің заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін тиісті мемлекеттік органдарға жүгінуге құқылы.
Әлеуметтік кепілдіктер: Ресми түрде жұмысқа орналасу адамның әлеуметтік қорғалуында маңызды рөл атқарады. Заңнамада белгіленген жағдайларға сәйкес жұмыскер үшін міндетті әлеуметтік және зейнетақы аударымдары жүзеге асырылады.

Бұл төлемдер азаматтың мемлекеттік әлеуметтік және зейнетақымен қамсыздандыру жүйесіне қатысуын қамтамасыз етеді.
Болашаққа қамқорлық бүгіннен басталады
Болашақ зейнетақы төлемдерінің мөлшері тек еңбек өтіліне байланысты емес. Зейнетақы тағайындау кезінде еңбек қызметінің кезеңдері, зейнетақы аударымдары жүргізілген табыс мөлшері, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысуы және заңнамада көзделген басқа да көрсеткіштер ескеріледі.

Сондықтан еңбек қызметі туралы мәліметтерді, сондай-ақ зейнетақы аударымдарының толықтығы мен дұрыстығын алдын ала тексеріп отырған маңызды.
Өз құқықтарыңызды біліңіз!

Әлеуметтік қорғалу — азаматтың өз құқықтарын білуінен басталады. Еңбек құқықтарын білу, еңбек қатынастарын ресми түрде рәсімдеу, әлеуметтік және зейнетақы аударымдарына жауапкершілікпен қарау — заңда көзделген кепілдіктерді уақтылы пайдалануға мүмкіндік береді.
Лайықты еңбек — бұл бүгінгі жұмыспен қамтылу ғана емес, адамның болашақтағы әлеуметтік қорғалуы.

Халықты әлеуметтік реттеу және
бақылау комитетінің Ақмола облысы
бойынша департамент басшының м.а.
Гүлмира Ысқақова

Талдықорғанда жаңа емхананың құрылысы аяқталуда
Жетісу облысында денсаулық сақтау саласындағы инфрақұрылымды дамыту және медициналық жедел жәрдемнің қолжетімділігін арттыру бағытындағы жүйелі жұмыс жалғасын тауып жатыр. «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» Ұлттық жобасының аясында шалғайдағы елді мекендерде 59 жаңа нысан салынып, пайдалануға берілді.

Облыс орталығы Талдықорған қаласында дәл қазір жаңа үш емхананың құрылысы аяқталуға таяп қалды. Олардың ашылуы алғашқы медициналық-санитарлық көмектің қолжетімділігін арттырып, қаладағы медициналық ұйымдардың жұмысын жеңілдетуге септігін тигізеді.

Олардың бірі – ауысымында 500 адамды қабылдайтын жаңа емхана. Қазіргі күні дайындық жұмыстары 90%-ды құрап отыр. Құрылыс алаңында 150 маман және 5 техника тынымсыз жұмыс атқаруда. Сантехника, су және жылу жүйесін бекіту, электрмен қамту және интернет, қорғаныс жүйелерін орнату жұмыстары 98%-ға орындалды. Нысан аумағын көгалдандыру 75%.

Жобаның ішінде емхананы жаңа технологиямен қамту жұмысына ерекше көңіл бөлінген. Онда магнитті-резонансты және компьютерлік томография, рентген аппараты, маммограф орнатылып, жеке зертхана жабдықталады. Бұл диагностикалық зерттеулер деңгейін бір емхана ішінде жүргізуге және ауруды дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.

Медициналық қызметкерлерге арналған комфортты шарттар – киім ауыстыру орындары, санитарлық-тұрмыстық және жуыну бөлмелері қарастырылған.

Жалпы аумағы 11,5 мың текше метрді құрайтын ғимарат құрылысын 2026 жылдың 30 қарашасында аяқтау жоспарланған.

Жақын маңдағы ықшам аудандардың тұрғындарына сапалы әрі қолжетімді көмек ұсынатын жаңа емхана Талдықорғандағы медициналық инфрақұрылымның ең маңызды бөлшегіне айналуы тиіс.

Қадырбек Шынбаев аралас жекпе-жектен Азия ойындарының чемпионы атанды 🥇🇰🇿

Қазақстандық жауынгер Қадырбек Шынбаев аралас жекпе-жектен Аичи мен Нагояда (Жапония) өтіп жатқан Азия ойындарының финалында сәтті өнер көрсетті.

Отандық спортшы 71 келіге дейінгі салмақта (modern) жеңіс тұғырына көтерілді.

Қадырбек алтын жүлде сарапқа салынған жекпе-жекте тәжікстандық Бехруз Хуршедзодадан 3:0 есебімен басым түсті.

Осылайша Қадырбек Шынбаев аралас жекпе-жектен ұлттық құрама қоржынына екінші алтын медальді салды.

Аралас жекпе-жек: Еркінғали Бүркіталин Азия ойындарында топ жарды! 🥇🇰🇿

Дәстүрлі аралас жекпе-жектен Қазақстан құрамасының өкілі Еркінғали Бүркіталин Аичи мен Нагояда (Жапония) өтіп жатқан Азия ойындарында жеңіске жетті.

Қазақстандық жауынгер 77 келіге дейінгі салмақта ел намысын қорғады.

Еркінғали алтын жүлде үшін өткен ақтық бәсекеде Бахрейн өкілі Мухаммад Набиевті 3:0 есебімен жеңді.

Осылайша Еркінғали Бүркіталин Қазақстан құрамасының қоржынына бесінші алтын медальді салды.

«Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті қалыптастыруға жол ашады
Табиғатты қорғау мен қоршаған ортаны таза ұстау әр адамның күнделікті әдетіне айналуы керек. Осы тұрғыдан алғанда, «Таза Қазақстан» бастамасының маңызы ерекше. Бұл тек қоқыс жинап, аумақты тазартумен шектелетін шара емес, адамдардың қоршаған ортаға деген көзқарасын өзгертуге бағытталған жұмыс.
Мемлекет басшысы Қасым Жомарт Тоқаев республикалық «Таза Қазақстан» экологиялық акциясына қатысушылармен кездесу барысында табиғатқа қамқорлық жасау халықтың өмір салтының бір бөлігі болуы қажет екенін атап өтті. Отанға деген сүйіспеншілік алдымен өз үйіңе, ауылыңа және қалаңа деген жанашырлықтан басталатыны да айтылды. Экологиялық бастамаларға белсенді қатысып жүрген жастардың жауапкершілігі де осы бағыттың маңызын көрсетеді.
Бастаманың уақытша науқан емес, ұзақ мерзімді жоба ретінде жүзеге асуы маңызды. Себебі бір күнде тазаланған аумақтың қайта ластанбауы үшін адамның санасы мен әдеті өзгеруі қажет. Тазалықты біреудің міндеті деп емес, ортақ жауапкершілік деп қабылдау қоғамда қалыптасса, нәтиже де тұрақты болады.
Биыл жыл басынан бері елімізде 600 ден астам экологиялық іс шара өткізіліп, оған 7 миллион азамат қатысты. 130 мың гектардан астам аумақ тазартылып, 1,3 миллион ағаш отырғызылды. Ал бастама жүзеге асырыла бастағаннан бері 2 мыңнан астам экологиялық іс шара өткізіліп, 3,8 миллион тоннадан астам қалдық жиналған. Сонымен бірге шамамен 10 мың қоқыс орны жойылған.
Бұл көрсеткіштер қоғамның экологиялық бастамаларға белсенді қатысып келе жатқанын аңғартады. Дегенмен жұмыстың негізгі нәтижесі тек жиналған қоқыс немесе тазартылған аумақ көлемімен өлшенбеуі керек. Ең маңыздысы, осы жұмыстар адамдардың күнделікті өміріне әсер етіп, тазалыққа деген жауапкершілікті күшейтуі.
Таза орта ең алдымен адамның өзінен басталады. Өз ауласын таза ұстау, қоқысты кез келген жерге тастамау, табиғатқа ұқыпты қарау қарапайым әрекет болып көрінгенімен, оның қоғам үшін мәні зор. «Таза Қазақстан» осы қарапайым әдеттерді қалыптастыруға ықпал ететін тұрақты қоғамдық мәдениетке айналса, бастаманың ең маңызды мақсаты да осы болмақ. https://www.facebook.com/100006539401753/posts/4817579231803343/?mibextid=wwXIfr&rdid=t9p81hJqtbigqsc9#

Жыл қорытындысы бойынша Ақмола облысына екі миллионнан астам турист келеді деп күтілуде

Жаздың үш айында «Бурабай» ұлттық паркіне миллионға жуық турист келген. Бұл ретте аумаққа келушілердің экологиялық негізделген нормасы 890 мың адамды құрайды. 2026 жылғы туристік маусымның қорытындысы туралы брифингте Ақмола облысының туризм басқармасының басшысы Андрей Подгурский мәлімдеді.

Жалпы өңірдегі туристік ағын өсіп келеді. Бірінші жартыжылдықта ресми орналастыру орындарында 350 мыңнан астам адам қабылданды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23 пайызға көп. Демалушылардың шамамен 99 пайызын Қазақстан тұрғындары құрады. Жыл қорытындысы бойынша облысқа екі миллионнан астам турист келеді деп күтілуде.

«Жаз мезгілі дәстүрлі түрде өңіріміз үшін басты сынақ болды. Биыл аптап ыстыққа байланысты ұлттық парктерге түсетін жүктеме барынша жоғары болды. Соған қарамастан, инфрақұрылым өз міндетін атқарды. Туристер ағыны Қазақстандағы ішкі туризмнің тұрақты өсіп келе жатқанын көрсетті», – деді Андрей Подгурский.

Басқарма мәліметінше, биылғы маусымда Щучинск-Бурабай курорттық аймағында туристік инфрақұрылымды дамыту жұмыстары жалғасты. Мұнда 200-ден астам ресми орналастыру нысаны және 29 жабдықталған жағажай жұмыс істейді. Маусым айында Бурабай көлінің жағасында жаңа муниципалдық жағажай ашылып, көлде электрлі өзен трамвайлары іске қосылды. Ал Зерендіге жаз айларында шамамен 100 мың адам келген.

Сонымен қатар демалушылардың көп болуы табиғи аумақтарға түсетін жүктемені де арттырады. Жаздың үш айында «Бурабайдан» шамамен 500 тонна қоқыс шығарылды. Тағы 200 тоннаға жуық қалдық «Көкшетау» МҰТП аумағында, оның ішінде Зеренді ауданында жиналды. Жыл соңына дейін Бурабай және Зеренді аудандарында органикалық қалдықтарды компосттау кешендерін іске қосу жоспарланып отыр.