Таза қоршаған орта – жайлы өмірдің кепілі.

Қоршаған ортаны ластауға жол бермейік. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес табиғатты ластағаны үшін айыппұл салынады. Табиғатқа құрмет – өзімізге деген құрмет.

ТазаҚазақстан

Әлемдегі әрбір жиырма бесінші шам Қазақстан уранынан қуат алады. Уран өндірісі бойынша жаһанда көш бастап тұрған ел тарихи олқылықтың орнын толтыру үшін атом станцияларын салу жөнінде шешім қабылдады. «АЭС: Инвестиция энергиясы» деректі фильмінде ірі жобаны жүзеге асырудың кезеңдері мен маңызы туралы баяндалады.

Толығырақ: https://youtu.be/v-t_WNDw5os?si=d4jZ3mcSvBnutAs1

Шығыс Қазақстандағы сарапшылар алаңында жаңа Құрылтайдағы өңірлердің өкілдігі талқыланды 4 тамыз күні Өскемен қаласында Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің алаңында «Сайлау-2026: жаңа саяси конфигурациядағы өңірлер» тақырыбында «КИСИ GPS: Gylym. Pikir. Sayasat» ұлттық сарапшылық алаңының отырысы өтті. Іс-шараны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды.

Талқылауға жетекші талдау орталықтарының, ғылыми-сарапшылық қауымдастықтың, жоғары оқу орындары мен қоғамдық институттардың өкілдері қатысты. Сарапшылар Құрылтай сайлауын, жаңа саяси жүйедегі өңірлердің рөлін, партиялық және қоғамдық өкілдіктің дамуын, сондай-ақ өңірлік күн тәртібін мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісіне енгізу тетіктерін талқылады.

Отырысты ашқан ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов қазіргі сайлау науқаны Қазақстанның жаңа конституциялық моделін іске асырудың алғашқы практикалық кезеңі екенін атап өтті.

ҚСЗИ директоры сайлаушылардың электоралдық көңіл күйіндегі өзгерістерге де тоқталды. Оның айтуынша, әлеуметтанулық зерттеулерге сәйкес, бүгінгі таңда азаматтардың 70–76%-ы дауыс беруге дайын екенін мәлімдесе, ал шешім қабылдамаған сайлаушылардың үлесі маусымдағы 22%-дан шілде айының соңына қарай шамамен 8%-ға дейін төмендеген.

Жандос Шаймарданов өңірлік күн тәртібінің маңызы артып келе жатқанына ерекше назар аударды.

«Сайлау қоғамдық көңіл күй мен азаматтардың нақты сұраныстарын көрсетеді. Әр өңірдің өз басымдықтары бар: өнеркәсіпті дамыту, ауылдық аумақтар, экология, су ресурстарымен қамтамасыз ету, көлік немесе демография. Сондықтан болашақ Құрылтай жұмысында өңірлік күн тәртібінің маңызы арта түседі», – деп атап өтті.

Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ Басқарма төрағасы – ректоры Сәуле Рахметуллина конституциялық реформалар өңірлердің өз дамуына деген жауапкершілігін күшейтетінін атап өтті. Оның айтуынша, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Шығыс Қазақстан облысындағы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 3,3 трлн теңгеден асып, өңірдің ел экономикасындағы стратегиялық маңызын тағы бір мәрте айқындады.

«Бүгінде өңірдің бәсекеге қабілеттілігі оның өнеркәсіптік, ғылыми, инвестициялық және адами әлеуетін қаншалықты тиімді пайдалана алатынына байланысты», – деді Сәуле Рахметуллина.

Саясаттанушы Талғат Қалиев бір палаталы Парламентке көшу жағдайында өңірлік өкілдіктің маңызына ерекше тоқталды. Оның пікірінше, бұрын бұл міндетті негізінен Сенат атқарса, енді негізгі жауапкершілік елдің барлық өңірлерінің мүддесін кеңінен танытуға мүдделі саяси партияларға жүктеледі.

«Тізімдерінде әртүрлі өңірлерден шыққан беделді әрі мықты кандидаттар болмаса, ешбір партия жалпыхалықтық қолдауға ие бола алмайды. Сондықтан саяси бәсеке партияларды шын мәнінде бүкіл елдің мүддесін білдіретін командалар қалыптастыруға ынталандырады», – деп атап өтті Талғат Қалиев.

Оның айтуынша, мұндай модель өңірлердің мүддесін жекелеген депутаттар емес, сараптамалық және парламенттік әлеуеті бар партиялық топтар арқылы тиімді ілгерілетуге мүмкіндік береді.

«Өңірлердің мүддесі бір депутаттың емес, тұтас саяси партияның күшімен қорғалатын болады. Бұл өңірлік өкілдікті неғұрлым тұрақты әрі тиімді етеді», – деп атап өтті сарапшы.

Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Басқарма мүшесі – проректоры Индира Рыстина пропорционалды сайлау жүйесіне көшу саяси партиялардың, олардың бағдарламалары мен командаларының рөлін күшейтетінін атап өтті. Оның айтуынша, барлық саяси партиялардың өңірлік өкілдіктері бар және жергілікті жерлерде жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Сондықтан сайлау бәсекесінде партиялық бағдарламалардың сапасы шешуші мәнге ие болады.

«Сайлауалды үгіт-насихат науқаны барысында партиялар өз бағдарламалары мен сайлаушыларға беретін міндеттемелеріне басымдық беруі тиіс. Бұл ретте өңірлік саясат пен аумақтардың өзекті мәселелері бағдарламалардың ажырамас бөлігіне айналуы қажет. Өйткені сайлаушылардың негізгі бөлігі өңірлерде тұрады», – деді Индира Рыстина.

Сарапшының айтуынша, жаңа модель саяси бәсекені жекелеген кандидаттардың танымалдығынан партиялардың бағдарламалары, идеялары мен командаларының бәсекесіне көшіреді. Бұл саяси партияларды өңірлерде тұрақты жұмыс жүргізуге және жергілікті күн тәртібін жалпыұлттық саясатпен ұштастыруға ынталандырады.

Қазақстан қоғамдық даму институты Басқарма төрағасының орынбасары Азамат Байғалиев Құрылтай сайлауы Қазақстандағы жаңа саяси мәдениетті қалыптастырудың маңызды кезеңі екенін атап өтті. Оның айтуынша, сайлау мен референдумдарды тұрақты өткізу еліміздің қоғамдық-саяси өмірінің жаңа нормасына айналып келеді.

Соңғы әлеуметтанулық зерттеулерге сәйкес, алдағы сайлаудағы сайлаушылардың қатысу деңгейі шамамен 75%-ды құрайды деп күтілуде. Сонымен қатар азаматтардың 84%-ы елдегі қоғамдық-саяси ахуалды тұрақты әрі қолайлы деп бағаласа, 80%-дан астамы болашаққа сеніммен қарайды.

«Бүгінде сайлаушының талабы күшейді. Азаматтар енді ұрандарға емес, инфляцияны тежеу, жаңа жұмыс орындарын ашу, инфрақұрылымды, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты және жол сапасын жақсарту сияқты нақты мәселелердің кәсіби шешімдерін күтеді», – деп атап өтті Азамат Байғалиев.

Павлодар облысы Қоғамдық кеңесінің мүшесі Борис Поломарчук 2016, 2021 және 2023 жылдардағы сайлаулардағы партиялық тізімдер мен әлеуметтанулық зерттеулердің нәтижелерін таныстырды. Оның айтуынша, кандидаттардың географиясы кеңейгенімен, алдыңғы парламенттік науқандарда партиялық іріктеу орталықтандырылған сипатта болды: кандидаттардың шамамен 43%-ы астаналық бола отырып, депутаттық мандаттардың 65%-дан астамын елорда өкілдері иеленді. Ал кандидаттардың шамамен 40%-ын ұсынған өңірлер депутаттық орындардың 20%-ға да жетпейтін үлесін ғана иеленді. Сарапшының пікірінше, бұл теңгерімсіздікті жою үшін саяси партиялар өңірлердегі өз өкілдіктерінің жұмысын күшейтуі қажет.

«Өңірлік филиал тек әкімшілік кеңсе емес, өңірдің өзекті мәселелерін зерттеп, сарапшылармен өзара іс-қимыл жасайтын және өңірлік бастамаларды ұлттық деңгейде ілгерілететін саяси-сараптамалық орталыққа айналуы тиіс», – деп атап өтті Борис Поломарчук.

Alikhan Bokeikhan University Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасының меңгерушісі Аман Рахметуллин өз баяндамасын конституциялық реформалар жағдайындағы саяси мәдениеттің дамуына арнады. Оның айтуынша, азаматтардың мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісіне қатысуының кеңеюі сайлау белсенділігінен де, жергілікті өзін-өзі басқару институттарының дамуынан да көрініс табуда.

«Саяси мәдениеттің дамуын тек құқықтық өзгерістер арқылы емес, азаматтардың саяси белсенділігі, қоғамдық өмірге қатысу деңгейі және мемлекеттік институттарға деген сенімі арқылы бағалау қажет», – деді Аман Рахметуллин.

«Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту орталығы» қоғамдық қорының директоры Руфит Ахмедзянов азаматтардың қатысуы тек дауыс беру күнімен шектелмеуі тиіс екеніне тоқталды.

«Қоғамдық кеңестер, жергілікті өзін-өзі басқару органдары және қоғамдық талқылаулар мемлекет пен қоғам арасындағы тұрақты диалогты қамтамасыз етіп, өңірлердің өзекті сұраныстарын дер кезінде жеткізуі қажет», – деді ол.

Отырысты қорытындылаған қатысушылар жаңа саяси модельде өңірлер жалпыұлттық күн тәртібін қалыптастырудың толыққанды қатысушысына айналуы тиіс екенін атап өтті. Бұл үшін мемлекеттік органдардың, саяси партиялардың, жоғары оқу орындарының, талдау орталықтарының және қоғамдық ұйымдардың өзара іс-қимылын нығайтып, мемлекеттік шешімдерді әзірлеу үдерісіне өңірлік сарапшылар қауымдастығын кеңінен тарту қажет. Дереккөз: kisi.kz

⚠️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Құрылтай депутаттарын сайлауға дайындық кезеңінде ақпараттық кеңістікке мониторинг жүргізуді жалғастыруда.

Дауыс беру күні жақындаған сайын әлеуметтік желілерде сайлауды әділ ұйымдастыруға күмән келтіретін жарияланымдар санының арта түсетіні белгілі. Тәжірибе көрсеткендей, мұндай ақпараттың көпшілігі әрбір сайлау науқаны кезінде қайталанып отырады. Мақсат – азаматтарды ақпараттандыру емес, сайлау жүйесінің жұмысына қатысты теріс пікір қалыптастыру.

Ең жиі таралатын жалған мәлімдемелерді талдап көрейік.

1-миф. «Басқа қалада оқитын студенттер жазғы демалысқа байланысты дауыс бере алмайды».

Факт: Заңнамада уақытша жүрген жері бойынша дауыс беру тетігі қарастырылған. Жоғары оқу орындарымен бірлесіп студенттердің нақты тұрып жатқан жері анықталады, содан кейін олар осы мекенжай бойынша сайлаушылар тізіміне енгізіледі. Бұл жұмыс бүкіл сайлау науқаны барысында жүргізіледі.

2-миф. «Үздіксіз жұмыс істейтін өндіріс орындарының қызметкерлері мен вахталық кенттердің тұрғындары дауыс бере алмайды».

Факт: Мұндай жағдайлар үшін заңнамада үздіксіз өндіріс орындарында және вахталық кенттерде сайлау учаскелерін құру көзделген. Шешімдерді қалыптасқан жағдайларды ескере отырып, аумақтық сайлау комиссиялары қабылдайды.

3-миф. «Бір есептен шығару куәлігі арқылы бірнеше рет дауыс беруге болады».

Факт: Бұған заң жүзінде жол берілмейді. Әрбір куәліктің бірегей нөмірі болады. Ол жеке басты куәландыратын құжат пен жазбаша өтініш негізінде тек бір рет қана беріледі, ал оның берілгені туралы мәлімет сайлаушылар тізімінде тіркеледі. Заңнамада куәлікті қайта беру немесе жоғалған нұсқасын қалпына келтіру көзделмеген.

4-миф. «Сайлаушыларды тексеруге арналған онлайн-сервистерді деректерді өзгерту үшін пайдалануға болады».

Факт: Сайлау науқаны кезеңінде мемлекеттік ақпараттық жүйелерді бақылау мен қорғау шаралары барынша күшейтіледі. Цифрлық инфрақұрылымның тұрақты жұмысын қамтамасыз ету және сыртқы киберқауіптерге қарсы іс-қимыл жасау үшін барлық қажетті шаралар қабылдануда.

5-миф. «Сайлау бюллетеньдерін қолдан оңай жасауға болады».

Факт: Сайлау бюллетеньдерінде заңнамада белгіленген арнайы полиграфиялық қорғаныс элементтері болады. Әрбір бюллетеньге учаскелік комиссия мүшелері қол қояды. Белгіленген талаптарға сәйкес келмейтін бюллетеньдер жарамсыз деп танылады.

6-миф. «Сайлаушылар тізімдері жаңартылмайды және онда көптеген қателіктер кездеседі».

Факт: Сайлаушылар тізімін жергілікті атқарушы органдар қалыптастырады және ол тұрақты түрде өңделіп отырады. Азаматтар өз деректерін алдын ала «Электрондық үкімет» порталы арқылы тексере алады немесе еліміздің барлық өңірлерінде жұмыс істейтін колл-орталықтарға хабарласуына болады. Әрбір өтініш белгіленген тәртіппен қаралады.

7-миф. «Сайлау халықаралық байқаушылардың қатысуынсыз, бақылауынсыз өтеді».

Факт: Сайлау науқанына шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары қатысады. Оларды аккредиттеуді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Орталық сайлау комиссиясы жүзеге асырады.

————

‼️ Дауыс беру күні жақындаған сайын мұндай мәлімдемелер жаңа жарияланымдарда, бейнероликтерде немесе әлеуметтік желілердегі жазбаларда қайта пайда болуы мүмкін. Сондықтан ақпаратты ресми дереккөздер арқылы тексеруді және жекелеген жарияланымдар мен анонимді аккаунттардың хабарламалары негізінде қорытынды жасамауды ұсынамыз.

🔎 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы ақпараттық кеңістікке мониторинг жүргізуді жалғастырады және сайлау науқанына қатысты мәселелер бойынша тексерілген ақпаратты дер кезінде жариялап отырады. t.me/JAQortcomkz/242

Орталық коммуникациялар қызметінің Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы 2026 жылдың шілде айында теріске шығарылған жалған ақпараттарға шолу дайындады.

t.me/JAQortcomkz

Ақмола облысында салық рақымшылығын кім пайдалана алатынын айтып берді

2026 жылғы 1 шілдеде Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының Жаңа Конституциясын қабылдауға байланысты рақымшылық жасау туралы» Заңға қол қойды, ол 2 шілдеден бастап заңды күшіне енді. Бұл құжат мемлекеттік органдар, оның ішінде мемлекеттік кірістер органдары қарайтын істер бойынша бірқатар әкімшілік айыппұлдардан ауқымды түрде босатуды көздейді.
Рақымшылық тек қана жеке тұлғаларға — Қазақстан Республикасының азаматтарына, жеке кәсіпкерлерге және жекепрактикамен айналысатын тұлғаларға қолданылады. Бұл ретте заңды тұлғалар, лауазымды тұлғалар, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар рақымшылыққа ілікпейді.
Айыппұлды есептен шығару үшін үш шарт бір мезгілде сақталуы тиіс: қаулыны сот емес, мемлекеттік кірістер органы шығаруы керек; айыппұл 2026 жылғы 2 шілде жағдайы бойынша толық немесе ішінара төленбеген болуы тиіс; жасалған құқық бұзушылық заңда белгіленген ерекшеліктер тізбесіне кірмеуі тиіс. Ерекшеліктер мен шектеулерге салық салу объектілерін жасыруға, салық төлеуден жалтаруға, салық міндеттемелері мен мұнай өнімдерінің айналымын төмендетуге байланысты, ӘҚБтК-нің 275, 277, 278-баптарына және 281-бабының 7-бөлігіне жататын құқық бұзушылықтар кіреді.
Рақымшылық әсеріне салық органдарында тіркелуге, арнайы салық режимдерін қолдануға, салық есептілігін уақтылы тапсырмауға, бақылау-касса машиналарын пайдалануға байланысты жекелеген бұзушылықтар, сондай-ақ кеден заңнамасы саласындағы әкімшілік құқық бұзушылықтардың көп бөлігі ілігеді.
Айыппұлдардан босату толығымен автоматты режимде жүзеге асырылады, сонымен қатар барлық қолданыстағы атқарушылық өндірістер мен мәжбүрлеп өндіріп алу тәсілдері тоқтатылады. Мемлекеттік кірістер органдарына тиісті қаулылардың орындалуын дербес тоқтату және рақымшылық рәсімін аяқтау үшін алты ай мерзім берілген, сондықтан азаматтар мен кәсіпкерлердің мемлекеттік кірістер органдарына жеке бару қажеттілігі жоқ.

«Конституция – әділетті қоғамның негізі»
Зеренді ауданының Билер алқасы мүшелерінің қатысуымен «Конституция – әділетті қоғамның негізі» тақырыбында қоғамдық талқылау өтті.
Жиын барысында аудандық билер алқасының бас биі С.Баймурзин қоғам өміріндегі Конституцияның маңызы, оның азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етудегі рөлі, сондай-ақ заң үстемдігі мен әділеттілік қағидаттарын нығайту мәселелерін талқылады.
Қатысушылар Конституция – елдің тұрақты дамуының, қоғамдық келісім мен азаматтардың өзара жауапкершілігінің берік негізі екенін атап өтті. Сонымен қатар, қоғамда құқықтық мәдениетті қалыптастыру, заң талаптарын сақтау және өскелең ұрпаққа ұлттық құндылықтарды дәріптеу бағытындағы жұмыстардың маңыздылығына тоқталды.
Билер алқасының мүшелері өз пікірлерін білдіріп, әділетті қоғам құруда әр азаматтың заңды құрметтеуі және қоғамдық жауапкершілікті сезінуі маңызды екенін атап өтті.
Талқылау барысында қатысушылар өзара пікір алмасып, Конституцияның қоғам тұрақтылығы мен ел бірлігін нығайтудағы рөлі жөнінде ұсыныстарын ортаға салды.

🌿 Тазалық – өте терең, киелі ұғым.

Тазалық тек қоршаған ортаны күтіп ұстау ғана емес, ол – адамның мәдениеті мен жауапкершілігінің көрінісі. Табиғатты аялап, қоғамдық орындарда тазалықты сақтау арқылы өзімізге де, келер ұрпаққа да үлгі болайық.

Патриотизм ұранмен өлшенбейді.

Отанға деген сүйіспеншілік – күнделікті іс-әрекеттен көрінеді. Заңды құрметтеу, қоғамдық тәртіпті сақтау, туған жерге жанашырлық таныту және ел дамуына үлес қосу – нағыз патриотизмнің белгісі.

Егер Құрылтай сайлауы өтетін күні тіркелген мекенжайыңызда болмасаңыз, дауыс беруге арналған есептен шығару куәлігі арқылы дауыс бере аласыз.

Азаматтар 7 тамыздан бастап 22 тамыз сағат 18:00-ге дейін тұрақты тіркелген мекенжайы бойынша учаскелік сайлау комиссиясынан дауыс беру құқығын беретін есептен шығару куәлігін ала алады.

Ол үшін сайлаушы жазбаша өтініш жазып, жеке басын куәландыратын құжатын көрсетуі қажет. Осыдан кейін учаскелік сайлау комиссиясы есептен шығару куәлігін береді және сайлаушылар тізіміне тиісті белгі қояды.